اطلاعات کلی گیاهان

انواع کود

معرفی انواع کود

انواع کود را بشناسید!

به طور کلی به موادی که به خاک و یا بافت گیاهان اضافه می شود کود گفته می شود. کود می تواند به صورت طبیعی و یا غیر طبیعی باشد. کود ها می توانند مواد مغذی مناسب برای رشد انواع گیاهان را فراهم کنند . باغداران و کشاورزان برای تولید محصول بهتر و برای جلوگیری از کمبود مواد غذایی در خاک، از انواع کود استفاده می کنند. همانطور که می دانید ، کود ها پایه طبیعی (ارگانیک) و صنعتی (شیمیایی یا غیر ارگانیک) دارند. با دانه برفی همراه باشید تا به انواع کود و همچنین کاربرد آن ها برای انواع گیاهان بپردازیم.

آشنایی با انواع کود 

کود ها به چندین صورت طبقه بندی می شوند.

یعنی می توان آن ها را بر اساس تنها یک ماده ی مغذی طبقه بندی کرد (نیتروژن، پتاسیم یا فسفر) که در این صورت به آن ها کود مستقیم می گویند.

به کود هایی که دارای دو یا چند ماده ی مغذی مختلف هستند کود مجتمع گفته می شود.

برخی مواقع کود ها را بر اساس پایه طبیعی (ارگانیک) و صنعتی (شیمیایی یا غیر ارگانیک) طیقه بندی می شوند. همانطور که از اسم آن ها مشخص است کود های طبیعی یا ارگانیک از گیاهان بازیافت شده و یا حیوانات به دست آمده و پایه ی کاملا زیستی و یا بیولوژیک دارند. برای تهیه ی کود های شیمیایی و غیر ارگانیک نیاز به انجام چندین فرایند شیمیایی توسط انسان است به همین دلیل به آن ها کود شیمیایی گفته می شود. کودهای شیمیایی یا غیر ارگانیک مواد دارای کربن را، به جز اوره حذف می‌کنند.

 کود ها در نسبت‌های مختلف دارای مواد زیر هستند:

۳ ماکروماده مغذی اصلی:

  1. نیتروژن : بهبود رشد برگ‌ها
  2. فسفر : بهبود رشد ریشه‌ها، گل‌، دانه‌ و میوه‌ها
  3. پتاسیم : تقویت رشد ساقه، جابه جایی آب در گیاهان، تقویت گل دهی و میوه دهی گیاهان

۳ ماکروماده مغذی ثانویه:

  1. کلسیم
  2. منیزیم
  3. گوگرد

۹ میکرومواد مغذی:

  1. مس 
  2. آهن
  3. منگنز
  4. روی
  5. بر
  6. مولییدین
  7. سیلیکین
  8. کبالت
  9. وانادیم

انواع کود

انواع کود های شیمیایی 

همانطور که در قسمت بالا اشاره شد، کودهای شیمایی یا غیر ارگانیک در اثر فرآیندهای شیمیایی تهیه و تولید می شوند. تولید این کودها و نتیجه ی اثر بخش آن ها در تولید محصولات زراعی ، انقلابی عظیم را به وجود آورد. در طی زمان استفاده از این ترکیبات شیمایی رو به فزونی گذاشت . از آن جا که استفاده از این کودها موجب تولید بیشتر محصولات می شود باید در نظر داشت که استفاده ی بی رویه از آن ها موجب آسیب رساندن به بافت خاک ، موجودات زنده و برهم زدن اکوسیسم خواهد شد.

۱ – نیتروژن N ( کود مستقیم ):

نیتروژن یکی از عناصر اصلی برای رشد انواع گیاهان است . این عنصر ، رشد شاخه ها و برگ ها را سرعت بخشیده و در تولید بذر گیاه و افزایش محصول نیز موثر است. یکی دیگر از کاریرد این عنصر در خاک کمک بخشیدن به عمل فتوسنتز توسط گیاهان است. قبل از زمان گل دهی و همچنین برای قلمه های تازه و جوان که نیاز به رشد شاخ و برگ دارند، یهتر است از کودهای نیتروژن بالا استفاده کنید.

  • این کود ها برای تاثیر گذاری بیشتر به ترکیبات خاک افزوده می شود.
  • کودهای نیتروژن از آمونیاک (NH3) ساخته می شوند.
  • آمونیاک توسط روش دانشمندی بزرگ به نام هابر بوش ساخته می شود .
  • در این روش یا فرآیند، گاز طبیعی ( CH4) معمولاً تأمین کننده هیدروژن است و نیتروژن ( N2 ) از هوا تأمین می‌شود .
  • از آمونیاک (NH3) برای ماده ی اولیه ی تمام دیگر کودهای پایه نیتروژن (مثال آمونیوم نیترات ، اوره) استفاده می شود.
  • نیترات توسط دانشمندی بزرگ به نام ویلهلم اوستوالد ساخته شده است.

۲ – فسفر P یا کود های فسفاته (کود مستقیم):

  • فسفر یک عنصر شیمایی است که علامت P نشان داده می شود .
  • در جهان طبیعت فسفر به شکل خالص دیده می‌شود.
  • از این عنصر ، کود های فسفاته برای رشد گیاهان در صنعت کشاورزی استفاده می شود.
  • فسفر یکی از عناصری است که بر خلاف نیتروژن و گوگرد در گیاهان کاهش نمی یابد چراکه در بالاترین سطح اکسیداسیون قرار دارد . این عنصر توسط گیاهان جذب و به استرهای فسفات چون قند‌های فسفات‌ دار نیز تبدیل شده و یا از طریق پیوند پیروفسفات به یک فسفات دیگر متصل می‌شود.

مزایای استفاده از فسفر P:

  1. فسفر یکی از عناصر اصلی برای رشد و تولید محصولات کشاورزی است.
  2. از کاربردهای فسفر می‌توان در اسید فسفریک غلیظ شده که در کودها برای کشاورزی و سموم دفع آفات اشاره کرد.
  3. این عنصر به گسترش ریشه ی گیاه کمک شایانی می کند.
  4. باعث تقسیم سلولی و انتقال انرژی می شود.
  5. فسفر در گرفتن کربن دی اکسید نقش مهمی ایفا می کند.
  6. فسفر باعث بلوغ و گلدهی گیاهان می شود.

نکته:

 در زمان شوک گیاه به هر دلیلی از کودهای فسفر بالا استفاده کنید تا گیاه از استرس خارج شود.

کمبود فسفر P در گیاه:

  1. کمبود این عنصر در خاک، باعث عدم تشکیل میوه الخصوص در زمان بالا یودن ازت می شود.
  2. رشد ساقه های جانبی (گسترش گیاه) کاهش و رشد طولی گیاه(رشد علفی گیاه بیشتر می شود) افزایش پیدا می کند.
  3. رشد اندام های هوایی در گیاه کند و یا متوقف خواهد شد.
  4. حاشیه ی برگ ها ، به رنگ قرمز یا ارغوانی دیده می شود.
  5. کمبود فسفر در خاک باعث زرد شدن برگ های پایینی می شود و اگر ادامه یابد می تواند باعث زردی تمام برگ های گیاه شود، زردی به دمبرگ ها انتقال پیدا می کند و در نهایت ریزش برگ ها را به دنبال دارد.
  6. متابولیسم در گیاهان کاهش می یابد یعنی تبدیل قند به نشاسته کاهش پیدا می کند.
  7.  کمبود فسفر باعث کم شدن تعداد برگ ها، جوانه ها و در نتیجه کاهش گل و میوه می شود.
  8. کمبود فسفر در برخی میوه ها باعث نرم بودن گوشت آن ها می شود.

کودهای فسفری که معمولا کارآمد هستند عبارتند از:

۱ – مونو فسفات آمونیوم:

  •  حاوی ۴۸% فسفر (P2O5) – حاوی ۱۱% نیتروژن – مونو فسفات آمونیوم ، این کود جز کودهای حلال در آب محسوب شده و می‌توان در سیستم آبیاری قطره ای ، همراه با آبیاری از آن استفاده کرد.

۲- سوپر فسفات ساده:

  • حاوی ۲۰% فسفر (P2O5)

۳- سوپر فسفات تریپل:

  • حاوی ۴۶% فسفر (P2O5)

۳ – پتاسیم K ( کود مستقیم ):

پتاس یا پتاش Potash به نمک تولیدی و معدنی گفته می شود که دارای پتاسیم به فرم محلول در آب می باشد . تنها در فرآیند ساخت آن لازم است چند مرحله ی خالص سازی انجام گیرد تا به کود های پتاسیم تیدبل شود.

برای مثال : 

حذف سدیم کلراید ( NaCl یا همان نمک معمولی ) از پتاس

  • به کودهای پتاس ، پتاسیم کلراید، پتاسیم کربنات، پتاسیم سولفات و پتاسیم نیترات هم گفته می شود.
  • ظرفیت تولید و استخراج پتاس در دنیا ۶۰ میلیون تن در سال می باشد ، که بخش گسترده ای از آن به عنوان کود(تحت عنوان کود پتاسیم) تولید می شود.

 پتاس به کیفیت گل و میوه و تشکیل پروتئین در میوه کمک می کند. این عنصر در گل و گیاهان زینتی برای گلدهی و در درختان میوه به درشت شدن میوه و رنگ انداختن میوه کمک خواهد کرد.
بنابراین برای گیاهان زینتی گلدار و همچنین برای بذر از سه ماهگی تا یک سالگی از کودهای کامل پتاس بالا استفاده کنید.

 انواع کود های ترکیبی 

همانطور که از اسم این کود مشخص است می توان با ترکیب کود های مستقیم که شامل نیتروژن، پتاسیم و فسفر یا فسفات(NPK)است و مخلوط کردن آن ها یک کود ترکیبی به دست آورد. 

در این قسمت به چگونگی مصرف و کاربرد کود ترکیبی NPK می پردازیم:

حرف ان پی کا مخفف “نیتروژن ، فسفر و پتاسیم” است. کود NPK یکی از پر مصرف ترین کود ها در جهان است. این نوع کود برای رشد انواع گیاهان و درختان کاربرد دارد. گیاهان بیشتر برای رشد خود به سه عنصر اصلی چون نیتروژن (N)، فسفر (P) و پتاسیم (K) نیاز دارند (که در قسمت بالا به آن پرداخته شده است).

عناصر پر مصرف میکرو مواد:

  1.  ازت
  2. فسفر
  3. پتاس
  4. کلسیم 
  5. منیزیم

عناصر کم مصرف میکرو مواد:

  1.  آهن 
  2. روی
  3. منگنز 
  4. مس 
  5. بر

به کودی که مجموع عناصر ذکر شده را با هم دارا باشد کود کامل یا همان NPK گفته می شود.

اعداد نوشته شده بر روی جلد کود NPK

  • روی بسته ی کود NPK اعدادی شبیه ۲۰ – ۲۰ – ۲۰ و یا اعدادی چون ۳۶ – ۱۲ – ۱۲ و … این اعداد بیانگر درصد همان عناصر NPK هستند.

 برای مثال : کود NPK 12 – 12 – 36  از این عناصر تشکیل شده است:

  • ۱۲ درصد N (نیتروژن)
  •  ۱۲ درصد P (فسفر)
  • ۳۶ درصد K (پتاسیم)

۳۶ + ۱۲+ ۱۲ درصد ، روی هم  ۶۰ درصد می شود.

پس الباقی ترکیبات کود کجاست و از چه چیزی تشکیل شده است؟!

انواع کود

محصولاتی که در حال حاضر در خصوص کود کامل یا کود npk در دسترس هستند

همانطور که در شکل بالایی می بینید بعضی از شرکت ها روی جلد کود ها از اعداد و حروف +TE استفاده می کنند. این کلمه مخفف همان (Trace Element) به معنای عناصر کم مصرف است. یعنی علاوه بر عناصر پرمصرف (نیتروژن، فسفر و پتاسیم )، عناصر کم مصرف نیز در کودهای NPK استفاده شده است. البته این به این معنا نیست که تمامی ۴۰ % باقی مانده از عناصر کم مصرف تشکیل شده باشد چراکه درصد کمی از این عناصر به آن تعلق دارد و باقیمانده‌ی آن ممکن است از مواد خنثی، اختصاصی و یا حتی سرّی و مختص به آن شرکت تولید کننده باشد.

انواع کود های کریستالون (دارایNPK عناصر پرمصرف)

۱ – کود کریستالون زرد (۱۳-۴۰-۱۳):

این نوع کود به رشد ریشه های اولیه کمک کرده و برای خاک های مرطوب و سرد مناسب است.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۲ – کود کریستالون سبز (۱۸-۱۸-۱۸):

این نوع کود به علت وجود عناصر پر مصرف(N,P,K) به همراه ریز مغذی ها و … تاثیرات مثبتی بر رشد گیاهان زینتی دارد. این کود را برای انواع گیاهان زینتی که تولید گل ( ارکیده، گل رز، شمعدانی، بگونیا و …) می کنند می توان استفاده نمود.

این نوع کود برای گیاهان گوشتی و کاکتوس ها مناسب نیست.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۳ – کود کریستالون سبز (۳۶-۱۲-۱۲):

کود  ۳۶ – ۱۲ – ۱۲ هم، برای گلدهی گیاهان مناسب است.
 کود کریستالون سبز، میزان و کمیت گلدهی را افزایش می دهد .
این کود برای گیاهانی چون شمعدانی، ختمی، بگونیا، گل رز، ارکیده، لیلیوم، انواع کاکتوس و … مناسب است.

برای خرید این کود می توانید به قسمت فروشگاه دانه برفی مراجعه نمایید.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۴ – کود کریستالون قهوه ای (۳۸-۱۱-۳):

این نوع کود به دلیل داشتن ازت پایین برای ساکولنت ها، کاکتوس ها و آدنیوم مناسب است.
از کود کریستالون قهوه ای برای کشت هیدروپونیک هم استفاده می شود.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۵ – کود کریستالون سفید (۳۰-۱۵-۱۵):

کریستالون سفید بیشتر برای تحریک گل و میوه استفاده شده و برای انواع گیاهان هم کاربرد دارد.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۶ – کود کریستالون آبی (۲۰-۶-۱۹):

این نوع کود یک کود کامل و فصلی محسوب می شود.
کریستالون آبی موجب تحریک و رشد جدید شاخ و برگ انواع صیفی جات، غلات، حبوبات، مرکبات و انواع درختان میوه و گیاهان زینتی و آپارتمانی خواهد شد .

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۷ – کود کریستالون قرمز با فرمول (۲۰-۲۰-۲۰):

کود ۲۰ – ۲۰ – ۲۰ دارای عناصر پرمصرف مورد نیاز گیاهان چون نیتروژن، فسفر و پتاسیم بوده و هر یک با غلظت ۲۰% تعیین شده است. همچنین این کود دارای سایر عناصر کم مصرف چون بر، مس، آهن، منگنز، مولیدن و روی (به صورت کلات EDTA) است .
این یک کود کامل و به صورت پودر کریستالی رنگی در بازار عرضه می گردد .

استفاده از این کود موجب رشد اولیه گیاه و افزایش قند، بهبود رنگ و طعم میوه شده و برای درختان میوه،  درخت انگور، صیفی جات، سبزیجات، انواع گل و غلات مناسب است.

برای خرید این کود می توانید به قسمت فروشگاه دانه برفی مراجعه نمایید.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۸ – کود کریستالون نارنجی (۳۶-۱۲-۶):

کریستالون نارنجی مناسب محصولات دارای پیاز ( گل های پیاز دار ) با خاک های شدیدا تثبیت شده با پتاسیم است.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۹ – کود کریستالون سرخ (۳۶-۱۲-۷/۵):
این نوع کود برای محصولات هیپدوپونیک کاربرد دارد.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۱۰ – کود کریستالون بنفش (۶-۶-۱۹):
این نوع کود برای سبزیجات برگی (کاهو، کلم، اسفناج و…) و گیاهان علفی گلدانی کاربرد دارد.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

۱۱ – کود کریستالون فیروزه ای (۱۰-۵-۲۰):
کریستالون فیروزه ای، به علت داشتن ازت بالابرای گیاهان آپارتمانی دارای برگ سبز، درختان ( انواع نخل، گیاهان سوزنی، چمن ) و درختچه های زینتی و بونسای استفاده می شود.

♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣

نکته:
انواع کود کریستالون قابل جذب از طریق برگ و ریشه است.
طریقه مصرف این کودها یک قاشق چایخوری در یک یا دو لیتر آب است.


از روی رنگ کود ها نمی توان تشخیص داد که عناصر تشکیل دهنده ی آن کدام است،مثلا بعضی از شرکت ها، کود کریستالون را با فرمول ۳۶ – ۱۲ – ۱۲ به رنگ سبز و بعضی دیگر به رنگ های مختلف به بازار عرضه می کنند. پس مهم ترکیبات و درصد کودها است.

برای کاکتوسها و ساکولنتها از چه فرمول NPK استفاده کنیم؟

  • برای کاکتوس ها و ساکولنت ها باید از فرمول های ازت پایین و پتاس بالا مثل ۳۸ – ۱۱ – ۳ یا همان کریستالون قهوه ای استفاده نمود.

برای گل و گیاهان آپارتمانی از چه فرمول NPK استفاده کنیم؟

  • برای اکثر گل و گیاهان آپارتمانی از کودهای کامل NPK با فرمول های ۲۰ – ۲۰ – ۲۰  استفاده می شود.
  • البته هر نوع گیاهی می تواند کود متفاوتی نیاز داشته باشد.

اعداد کود NPK باید باهم تناسب داشته باشند!

تصویر بالایی کودهای کامل یا کود NPK که در حال حاضر در دسترس هستند را بیان می کند و شرکت ها ، بارها این اعداد را مورد بررسی قرار داده اند.

چرا شرکت های سازنده ی کود های ان، پی ، کا از اعدادی چون ۱۰ – ۱۲ – ۵۰ استفاده نمی کنند؟!!

این کود ها باید باهم تناسب داشته باشد. برای مثال عناصری که اعداد آخر آن ها بالاست برای گلدهی گیاهان به کار می رود و ترکیبات آن ها با ازت و فسفر یاید مورد بررسی و آزمایش قرار بگیرد. پس ترکیبات ذکر شده می توانند نیاز گیاهان را تامین سازند.

دیگر ترکیباتی که به عنوان ترکیبات خنثی، تکمیلی و یا سرّی از آنها نام برده شد، باید درصد مشخصی از ترکیبات این کودها را تشکیل دهند که بعضا به جذب عناصر کمک می کنند.

طبق گفته های بیان شده ، تفاوت ترکیبات ۲۰ – ۲۰ – ۲۰ با ۱۶ – ۱۶ – ۱۶ در چیست؟ این دو ترکیب که تمام عناصرشان مشابه و هم اندازه هم است؟!!

همانطور که گفته شد عناصر کم مصرف در این کودها استفاده شده است. دلیل کم کردن درصد عناصر NPK در کود ۱۶ – ۱۶ – ۱۶ هم دقیقا همین است. علاوه بر این ، باید برای گنجاندن ترکیبات اضافی هم باید ظرفیت خالی وجود داشته باشد.  یعنی درصد این کود برای افزودن عناصر کم مصرف پایین تر آورده شده است.

روش استفاده از انواع کود NPK

  • روش استفاده از کود NPK بسته به نوع گیاه و شرکتی است که کود را از آن خریداری می کنید . بنابراین به توصیه های نوشته شده در روی بسته‌ی کود عمل کنید. 

 استفاده ی بیش از حد کود (معایب و مضرات استفاده از انواع کود) 

استفاده ی بیش از حد از کود موجب گیاه سوزی ، تخریب ، خشک شدن کامل گیاه و آسیب رساندن به بافت خاک ، سایر موجودات زنده و برهم زدن اکوسیسم می شود . بنابراین میزان استفاده از کود برای انواع گل و گیاهان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است .

انواع کود های طبیعی و ارگانیک

انواع کود 

انواع کودهای طبیعی شامل باقی مانده ی گیاهان ، فضولات حیوانی ، کمپوست و فاضلاب تصفیه شده ( بیوسالید ) می باشد .

 ۱ – کمپوست: (انواع کود)

  • یکی از با ارزش ترین نوع کود برای مصارف کشاورزی استفاده می شود .
  • این کود برای انواع گل های زینتی و گیاهان مختلف نیز استفاده می شود .
  • کمپوست از انواع پسماند های غذایی و خانگی تهیه می شود .
  • در ترکیبات این کود منیزیم و فسفات دیده می شود که موجب آبرفتی شدن خاک های کشاورزی و جذب سریع مواد مغذی درون خاک می شود .

۲ – انواع کود های حیوانی و انسانی:


انواع کودهای حیوانی از فضولات حیواناتی چون گاو ، گوسفند و مرغ تولید می شود .
انواع کودهای حیوانی به علت دارا بودن حجم گسترده ای از مواد آلی و غذایی که برای بافت خاک مفید است ، مورد توجه بسیاری از باغداران و کشاورزان قرار می گیرد .

  • کود های انسانی شامل مدفوع انسان است و در رده ی کودهای حیوانی به حساب می آید .
  • برخی از کشاورزان از این کود برای حاصلخیری خاک استفاده می کنند .

روش های استفاده از انواع کود 

کود ها را به چند صورت می توان در خاک استفاده نمود که عبارت است از:

 ۱ – جامد:

۹۰ درصد کود ها به صورت جامد در خاک استفاده می شود .

کودهای جامد معمولا به صورت پودر و یا توپ های بسیار ریز هستند .

بیشترین نوع از کودهای استفاده شده در خاک ، کود اوره ، پتاسیم کلراید و دی آمونیم فسفات می باشند .

۲ – مایع :

بعضی از کودها را برای اثر بخشی بیشتر و جذب سریع تر با آب ترکیب می کنند .

به اضافه کردن کود شیمیایی به آب آبیاری ، آبیاری شیمیایی گفته می شود .

۳ – کود های رو برگی:

این کود ها برای اثر بخشی باید مستقیم بر روی برگ ها اعمال شود .

این روش تقریباً به صورت پیوسته برای استفاده از کودهای مستقیم نیتروژن محلول در آب ، استفاده می‌شود .

۴ – کودهای آرام – آزاد شونده و کنترل شده (کودهای کند رها یا آهسته رهش):

این کود ها حدود ۰٫۱۵ % چیزی معادل با ۵۶۲۰۰۰ تن در بازار کود را در دنیا شامل می شود .

این کود ها در معرض فرآیند هایی چون فرآیندهای آنتاگونیست قرار می گیرند .

استفاده ی بیش از حد این نوع کودها می تواند باعث آسیب جدی و مسمومیت گیاهان شود .

بعنوان مثال ، میکروب ها بسیاری از کود ها را از طریق بی حرکت کردن آن ها یا اکسیداسیون، تخریب می‌کنند . کود ها در اثر تبخیر و یا شست وشو از بین می روند . بخش زیادی از کودهای کند رها یا آرام آزاد شونده مشتق شده از اوره ، یک کود مستقیم نیتروژن، هستند . این کود ها اثرات آلودگی بر آب های زیر زمینی را کاهش می دهند .

۵ – مواد شیمیایی تأثیرگذار بر جذب نیتروژن :

برای بالا بردن کارایی کودهای نیتروژن از برخی مواد شیمیایی استفاده می‌شود .

کشاورزان به این شکل اثرات زیان بار زیست‌ محیطی فرار کودهای نیتروژن را پایین آورند .

2 1 امتیاز
رتبه این مطلب
این مطلب را هم بخوانید !
آب منشاء حیات

دانه برفی

باعث افتخار ماست که با ارائه اطلاعات به شما عزیزان ، در زیبایی منازل و محیط اطراف شما نقش داشته باشیم .

نوشته های مشابه

guest
1 دیدگاه
قدیمی ترین
جدیدترین بیشترین رای
بازخورد درون خطی
نمایش همه نظرات
دکمه بازگشت به بالا
1
0
به چه چیزی تمایل دارید لطفا دیدگاه بگذاریدx
()
x