درختان و گیاهان

درخت پسته (همه چیز درباره درخت پسته)

کاشت و نحوه نگهداری از درخت پسته با آموزش تصویری

شناخت و معرفی درخت پسته

درخت پسته اهلی یا معمولی با نام علمی Pistacia vera و نام لاتین pistachio درختچه ای کوچک است که زیستگاه اصلی آن در آسیای میانه و خاورمیانه می باشد. قصد داریم در دانه برفی به معرفی این درخت و چگونگی کاشت و برداشت این محصول در گلدان و همچنین باغ را برای شما دوستان عزیز به اشتراک بگذاریم.
با ما همراه باشید.

  • این گیاه از راسته‌ی افرا سانان ( Sapindales )، تیره پسته‌ایان یا تیره‌ی سماق یا تیره‌ی بادام هندی (Anacardiaceae)، و سرده پسته (Pistacia) محسوب می شود.
  • این درخت در کشورهایی چون ترکمنستان، ایران، غرب افغانستان و سوریه نیز رشد می کند.
  • درخت پسته جز درختان برگ ریز ( یعنی در پاییز خران می کند ) محسوب می شود.
  • این گیاه، در فصل زمستان به خواب زمستانه می رود.
  •  پسته از تیره سماق یا پسته ایان ( Anacardiaceae ) بوده و گیاهی دوپایه می‌باشد. یعنی برای تولید میوه، باید درخت نر و ماده در نزدیکی هم کاشته شوند. در غیر این صورت میوه های تشکیل شده بدون بذر بوده و ریزش خواهند کرد.
  • درخت پسته اهلیمی تواند تا ۱۰ متر رشد کند.
  • درخت پسته دارای برگ هایی مرکب و شانه ای است.
  • از نظر گیاه شناسی، میوه ها در دسته بندی شفت قرار دارند.
  •  اغلب درختان پسته در ارتفاع ۹۰۰ الی ۲۰۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته اند.

گل های درخت پسته

گل های درخت پسته

گل ها فاقد گلبرگ و غده های شهد ساز است، به همین دلیل زنبورهای عسل را به خود جلب نمی کنند و گرده گل توسط باد پراکنده می شود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

گذشته‌ی درخت پسته

دانشمند گیاه شناس امریکایی به نام ویلیام ای. وایتهوس در سال ۱۹۲۹ برای جمع آوری بذرهای مناسب پسته به کشور ایران سفر کرد. وی پس از ۳ سال با یک کیسه ۹ کیلویی از بذرهای مرغوب به کشورش بازگشت.
از آنجایی که رشد کامل درخت پسته بین ۷ الی ۱۰ سال طول می کشد.

این گیاه شناس نتایج تحقیقات خود را چند سال بعد متوجه شد.
یعنی از بین تمام بذرهایی که ویلیام ای.
وایتهوس انتخاب کرده بود تنها یک مورد آن در خاک کشورش (کالیفرنیا) رشد کرد.
وی نام این درخت را کرمان نام گذاری کرد.
چندین سال بعد، دانشمندان این درخت پسته کرمان را با پیوند زدن به پایه‌های قوی تر تقویت کردند.

بیش از ۹۰ درصد پسته امریکا در کالیفرنیا تولید می شود.
در کشور ایران هم شهر رفسنجان در استان کرمان بیشترین تولید پسته را به خود اختصاص داده است.
تولید این میوه‌ی ارزشمند در ایران قدمت چندین هزار ساله دارد.
اما تولید پسته در امریکا در سال ۱۹۳۰ میلادی با کاشتن بذر پسته ایرانی آغاز شده است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

نام پسته در گذشته

به نقل از ( برتولد لوفر ) ایران شناس امریکایی که کتابی درباره ایران در سال ۱۹۲۶ منتشر کرده است پسته در ایران حایز اهمیت بوده و لفظ پسته در زبان های یونانی , لاتین و سایر زبان های اروپایی از نام پسته ایرانی گرفته شده است. نام این درخت در پارسی قدیم پیستاکا و در پارسی میانه یا پهلوی پیستاک بوده است.
در پارسی امروز پسته تلفظ می شود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

رکوردار تولید پسته در سال ۲۰۱۷ کدام کشور است؟

در سال ۲۰۱۷ میلادی مقاوم نخست تولید پسته در جهان را کشور ایران با ۵۷۴٬۹۸۷ تن به خود اختصاص داده است. پس از ایران مقاوم دوم را ایالت متحده با تولید ۲۷۲٬۲۹۱ تن به دست آورده است. کشور چین با تولید ۹۵٬۲۹۴ تن در جایگاه سوم قرار داشته‌ است.
کشور ایران و آمریکا، دو قطب اصلی در زمینهٔ تولید و صادرات پسته در دنیا به‌شمار می‌روند. به‌طوری ‌که حدود ۷۰ الی ۸۰% تولید سالانه پسته در اختیار این دو کشور بوده ‌است. ارزش صادرات جهانی پسته برابر ۱٫۸۱ میلیارد دلار بوده که سهم آمریکا از آن ۸۴۲٫۷۵ میلیون دلار، سهم هونگ کونگ ۳۵۹٫۶۶ میلیون دلار و سهم ایران ۱۹۹٫۳۶ میلیون دلار بوده ‌است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

رکوردار تولید و صادرات پسته در حال حاضر کدام کشور است؟

طبق نتایج بدست آمده در سال ۲۰۲۰، تقریباً نیمی از پسته توزیع شده در جهان در سال ۲۰۱۹ توسط آمریکا تأمین شده‌است که دلیل آن افت تولید پسته در ایران به میزان ۷٪ بوده‌است.
دلایل اصلی کاهش تولید این محصول، تغییرات آب و هوایی، ضعف در مدیریت اقتصادی و آبیاری و همچنین تحریم های تجاری  آمریکا علیه ایران بوده است. آمریکا به منظور جلوگیری از ورود پستهٔ ایران به بازارهای خود، تعرفه ۲۴۱ درصدی بر پسته ایرانی مقرر کرده‌است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

کدام کشور بیشترین مصرف پسته را دارد؟

کشور اسرائیل بیشترین مصرف سرانه پسته را به خود اختصاص داده‌است!

کدام کشور کمترین مصرف پسته را دارد؟

مصرف سالیانهٔ پسته برای هر خانواده‌ی ایرانی حدود ۲ کیلوگرم است!

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

سود آوری درخت پسته

محصولی که این درخت تولید می کند، بسیار ارزشمند و گران قیمت بوده و جز بهترین مغزیجات به شمار می رود. میزان تولید پسته در ایران سالانه حدود ۵۷۵ هزار تن است و تنها ۱۰ % از این محصول مصرف داخلی دارد و ۹۰ % دیگر صادراتی است.
صادرات پسته یکی از سود آورترین نوع تجارت در دنیا می باشد. تولید و صادرات پسته ایرانی، سالانه در حدود ۱٫۴ الی ۱٫۷ میلیارد دلار برای ایران، درآمدزایی می‌کند. به طوری که می توان گفت ۲۳% از ارزش کل صادرات ایران را بخود اختصاص داده است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

تولید پسته در ایران، در کدام شهر ها است؟

شهر دامغان، شهر رفسنجان، زرندشهر کشکوییه، شهر سیرجان، شهرستان انار ( یکی از شهرستان‌های استان کرمان است) و نی ریز مراکز اصلی تولید پسته در ایران به‌شمار می‌آیند و ۸۰% پسته تولیدشده در ایران، از مناطق نام برده به‌دست می‌آید.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

سطح زیر کشت پسته در ایران:

طبق محسابات انجام شده، در حال حاضر سطح زیر کشت پسته در ایران بیش از ۳۶ هزار هکتار است.
بیشترین زمین های زیر کشت را استان کرمان با مجموع بیش از ۲۷ هزار هکتار باغ های بارور و غیر بارور در دست دارد. همانطور که گفته شد ۸۰% محصول پسته ایران در استان کرمان و شهرستان های آن تولید می شود. حدود ۲۰% پسته ایران در شهرهای دیگری چون یزد، خراسان، فارس، سمنان، سیستان وبلوچستان، قزوین، مرکزی، اصفهان و قم تولید می شود که بیش از ۹۰ هزار هکتار است.

انواع درخت پسته

همانطور که می دانید پسته گونه های مختلفی دارد که در ادامه به چند گونه اصلی آن اشاره می کنیم:

۱- بَنِه یا درخت پسته‌ی کوهی Pistacia atlantica:

درخت پسته کوهی - دانه برفی

بنه یا پسته کوهی با نام علمی Pistacia atlantica نام یک گونه از تیره پسته‌ایان است. ارتفاع این درخت ۷ الی ۹ متر است. درخت پسته کوهی، خود انواع مختلف دارد که میتوان به کسور یا بنه کابلی (cabulica)، بنه کردستانی، کُلخنک یا سقز (kurdica) و بنه، چاتلانقوش ( Pistacia mutica ) نیز اشاره کرد.

  • درخت بنه، دوپایه ای بوده و دارای برگ هایی تک شانه ای است.
  • برگچه های این درخت، تخم مرغی شکل بوده و میوه آن گرد است.
  • میوه ها در ابتدا صورتی مایل به قرمز بوده که پس از رسیدن کامل، پوشش میوه سبز رنگ می شود.
  • همانطور که از اسم این گیاه مشخص است، در مناطق کوهستانی رشد می کند.
  • در بسیاری از کوهستان های زاگرس رشد کرده و مردم محلی به میوه آن قزو می گویند.
  • میوه این درخت، برای خوشبو کردن روغن حیوانی، دوغ و همچنین ترشی استفاده می شود.

درخت پسته کوهی، منبع تولید شیره سقز است.
سقز درواقع  ضمغی به رنگ سبز روشن بوده و غلیظ و چسبنده است.
این ضمغ خواص دارویی فراوان داشته و به عنوان یک ملین در درمان یبوست بسیار کاربرد دارد.
از مزایای دیگر این صمغ استفاده از آن در صنعت داروسازی ( در تهیه نرم‌کننده‌ها و ضد عفونی‌کننده‌ها استفاده می‌شود ) و صنعت پلاسیک سازی، صنعت چاپ، تهیه آدامس، عطرها، انواع خوشبو کننده ها، حشره کش ها، و… است.

اکثر سقز تولیدی ایران به خارج از کشور صادر می شود.
چراکه به عنوان مواد پایه بسیاری از صنایع استفاده می شود.
از هر درخت پسته کوهی حدود ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ گرم سقز بدست می‌آید که در شرایط مناسب و سال‌های پرباران این مقدار بیشتر هم می‌شود.

۲- درخت پسته کوهی Pistacia terebinthus:

درخت پسته کوهی با نام علمی Pistacia terebinthus نام یک گونه از تیره پسته‌ایان است.
یک گونه ی دیگر از درختان خودرو و کوهی بوده که بیشتر در استان های لرستان، چهارمحال بختیاری، کردستان و کرمانشاه و در نقاط دیگر کشور، به صورت پراکنده دیده می شود.

  • ارتفاع این درخت به ۲ الی ۳ متر نیز می رسد.
  • از میوه این درخت همانند گونه ی کوهی Pistacia atlantica جهت تهیه ترشی استفاده می شود.
  • طعم میوه آن شبیه به پسته معمولی است و در زبان کردی به آن وهنوشک و قسقوان می گویند.
  • در زبان لری و لکی هم  قولنگ یا کولنگ و در گویش لری بختیاری به نوع پوست دار نرم آن کلخونگ و به نوع پوست سخت آن بن می‌گویند.
  • متاسفانه به دلیل  وضعیت آب و هوایی، ضعف در امور کشاورزی و… امروزه نسل این گیاه در کوه‌های فردوس گناباد از میان رفته‌است.

۳- درخت پسته چینی Pistacia chinensis:

درخت پسته چینی - دانه برفی

پسته چینی با نام علمی Pistacia chinensis نام یک گونه از تیره پسته‌ایان، تیره ی سماق یا تیره ی بادام هندی (Anacardiaceae) است. یا یکی از گونه های مقاوم و پر رشد تیره پسته ایان بوده که می تواند در هر سال ۱۰ الی ۱۵ سانتیمتر رشد کند.
همانطور که از نام آن مشخص است این درخت بومی جنوب و غرب چین است.
این گونه نسبت به گونه های دیگر تیره پسته ایان، مقاومت بیشتری در برابر خشکی و سرما دارد بنابراین بسیار مناسب برای کشت در مناطق خشک، شیبدار و خاک های نسبتا فقیر است.
البته با کاشتن آن ها در خاک های غنی، لومی و مرطوب می توانید بهترین رشد را برای آنان رقم بزنید.
هرچند در خاک های خشک و فاقد مواد غذایی هم به خوبی رشد می کنند.

  • ارتفاع این درختان در شرایط مساعد می تواند به ۱۸ الی ۲۰ متر هم برسد.
  • دارای برگ هایی بیضی، متناوب و ۱۰ الی ۱۲ برگچه بدون برگچه ابتدایی است.
  • پسته چینی همانند پسته معمولی درختی دو پایه است بیعنی برای تولید میوه، باید درخت نر و ماده در نزدیکی هم کاشته شوند. در غیر این صورت، میوه های تشکیل شده بدون بذر بوده و ریزش خواهند کرد.
  • این درخت، گل هایی خوشه ای تولید می کند که در انتهای هر شاخه تشکیل می شوند.
  • همانطور که اشاره شد درخت پسته چینی دوپایه است، بنابریان گل های نر و ماده روی درختان جداگانه ای رشد می کنند.
  • از این درخت به عنوان پایه پسته معمولی هم استفاده می شود.
  • دارایی میوه هایی به رنگ قرمز، کوچک و از نوع شفت است.

این درخت اگر در مناطق آب و هوایی مطلوب همچون منطقه کرمان کاشته شود، می تواند تا ۳۰۰ الی ۵۰۰ سال و حتی بیشتر هم عمر کند! اگر چه در این منطقه درختانی با طول عمر ۷۰۰ ساله نیز مشاهده شده است. این درخت بعد از هرس که در اوایل بهار و برای شکل گیری درخت انجام می شود، به مراقبت خاصی نیاز ندارد.

  • در فصل پاییز رنگ جذابی پیدا می کند و به همین علت به عنوان یک گیاه زینتی در طراحی فضاهای سبز شهری و… کاشته می شود.
  • برگ ها در فصل پاییز به رنگ زرد مایل به قرمز گرایش پیدا می کنند.
  • روغن های بدست آمده از میوه این گیاه در کشور چین برای تولید سوختهای زیستی استفاده می شود.
  • همچنین از چوب پسته چینی برای ساخت وسایل چوبی خانگی استفاده می شود.
  • این درخت معمولا آفت خاصی ندارد.
  • اما در بعضی موارد به علت نبود زهکش و رطوبت بالای خاک، دچار پوسیدگی ریشه می شود.
  • از طریق کاشت بذر، قلمه نیمه چوبی و روش خوابانیدن قابل تکثیر است.

۴- درخت پسته پیستاکیا اینتگریما Pistacia integerrima:

  • پیستاکیا اینتگریما با نام علمی Pistacia integerrima نام یک گونه از تیره پسته‌ایان است.
  • یکی از خاص ترین نوع پسته به شمار می رود.
  • این گونه بیشتر به عنوان پایه ای برای پسته های اهلی در کنار آن ها کاشته می شوند.
  • مثلا در یکی از معروفترین پایه های پسته که از دانشگاه کالیفرنیای امریکا بدست آمده است.
  • از این پایه به عنوان پایه پدری (گرده دهنده) استفاده شده است.
  • البته از این گیاه برای درمان بیماری ها در طب سنتی هم استفاده می شود.
  • ارتفاع این درختان می تواند به ۲۵ متر برسد.
  • این درخت جز درختان برگریز و متراکم است.
  • این گیاه در مناطق گرم و معتدل تا نیمه گرمسیری آسیا رشد می کند.
  • در یخبندان های کوتاه می تواند تا دمای حدود -۵ درجه را تحمل کند.
  • در برابر خشکسالی نسبتا مقاوم بوده و در خاک های سبک با زهکش مناسب به خوبی رشد می کند.
  • این گیاه دارای سیستم ریشه ای عمیق است.
  • هرس بر روی این گیاه در فصل بهار انجام می شود.
  • همانطور که در تصویر می بیند روی برگ ها گال هایی تشکیل می شود.
  • گال ها خاصیت خلط آوری دارند.
  • گالهای بو داده همراه با عسل برای درمان سرفه، آسم، اسهال خونی و اسهال مصرف می شوند.
  • از این گالها برای هپاتیت و سایر اختلالات کبدی نیز استفاده می شود.

۵- درخت پسته مصطکی یا ماستیک lentiscus:

  • پسته مصطکی یا ماستیک با نام علمی Pistacia lentiscus نام یک گونه از تیره پسته‌ایان است.
  • پسته ماستیک یک درخت همیشه سبز است.
  • این گیاه دارای نوعی صمغ است و بوی آن از تمامی اندام های گیاه استشمام می‌شود.
  • ارتفاع این درخت بین ۱/۵ الی ۶ متر است.
  • دارای گل هایی دوپایه ای است که در ابتدا سبز و سپس قرمز می شوند.
  • دارای میوه هایی گرد، کوچک، قرمز و از نوع شفت است که پس از رسیدن سیاه رنگ می شوند.
  • مردمان محلی، از میوه ی این درخت، روغن خوراکی می گیرند.
  • اما محصول اصلی این درختان، صمغ است.
  • به منظور گرفتن صمغ در تنه و ساقه های گیاه شکاف ایجاد می کنند.
  • صمغ این درخت به ماستیک (صمغ زرد رنگی است) شهرت دارد.
  • از صمغ این درخت به عنوان ادویه و طعم دهنده در صنعت آشپزی در انواع غذاها و شیرینی ها استفاده می کنند.
  • از صمغ این درخت نوعی آدامس طبیعی تهیه می شود که در طب سنتی برای بیمارهای گوارشی مناسب است.

نمونه های دیگر از درختان پسته از جنس Pistacia:

  • ۶- Pistacia mexicana
  • ۷-Pistacia falcata
  • ۸- Pistacia lentiscus
  • ۹- Pistacia afghanistania
  • ۱۰- Pistacia atlantica
  • ۱۱- Pistacia eurycarpa
  • ۱۲- Pistacia badghysi
  • ۱۳- Pistacia cucphuongensis
  • ۱۴- Pistacia khinjuk
  • ۱۵- Pistacia malayana
  • ۱۶- Pistacia narbonnensis
  • ۱۷- Pistacia palaestina
  • ۱۸- Pistacia saportae
  • ۱۹- Pistacia weinmannifolia

میوه درخت پسته - دانه برفی

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

مهم ترین ارقام تجاری پسته در ایران کدامند؟ 

انواع پسته به دو گروه دارز یا کشیده و گرد تقسیم بندی می شود. در ایران حدود ۹۰ گونه پسته شناخته شده است. که تعدادی از آن‌ها به صورت گسترده و تجاری و برخی به صورت پراکنده و محدود کشت می‌شوند.

۵ نمونه زیر از مهم ترین ارقام تجاری ایران محسوب می شوند:

۱- رقم پسته اکبری:

از ارقام تجاری ایران محسوب شده که نسبت به سایر رقم ها از ارزش اقتصادی بیشتری برخوردار است. این رقم توسط شخصی به نام حاج اکبر بسنجیده در روستای عباس‌آباد امین ( از توابع بخش کشکوئیه شهرستان رفسنجان در استان کرمان ) در دهه ۳۰ شمسی شناسایی و تکثیر شد. میوه ی این رقم، درشت، کشیده و بادامی شکل است.

۲- رقم پسته خنجری:

همانطور که از نام آن پیداست، مانند خنجر دارای قوسی کشیده در یک طرف است.
این پسته در شهر دامغان تولید می شود.
رقم خنجری از لحاظ شکل شبیه به پستهٔ بادامی و پسته احمدآقایی است.
پسته بادامی و احمد آقایی هر دو فرمی کشیده دارند و گاهی با رقم خنجری اشتباه گرفته می شوند.

۳- رقم پسته احمد آقایی:

این رقم برای نخستین بار توسط فردی به نام احمد آقا فروتن در احمدیه نوق شناسایی شد.

پس از آن در منطقه نوق رفسنجان و شهرستان سیرجان در استان کرمان گسترش پیدا کرد.

هم اکنون، رقم پسته احمد آقایی یکی از مهم ترین ارقام شناخته شده تجاری در ایران محسوب می شود.
میوه ی این رقم بادامی شکل ولی ظاهر آن همانند رقم کله قوچی است.
پوسته ی میوه این رقم، سفید استخوانی با مغزی قرمز و درشت است.

۴- رقم پسته فندقی (اوحدی):

این رقم برای نخستین بار توسط فردی به نام مهدی اوحدی در روستای فتح آباد رفسنجان در سال های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۰ شناسایی شد. هم اکنون، رقم پسته اوحدی از متداول‌ترین ارقام تجاری پسته ایران می‌باشد. این رقم سازگاری بالایی در مناطق پسته خیز ایران داشته اشت.

 حدود ۶۰ الی ۷۰% پسته‌کاری‌های رفسنجان را این رقم به خود اختصاص داده‌است.
میوه ی این رقم فندوقی شکل و کروی است.
بیشترین حجم صادرات پسته کشور از این رقم است.

۵- رقم پسته کله قوچی یا حاج شریفی:

این رقم برای نخستین بار توسط فردی به نام حاج علی شریفی در روستای دهنو رفسنجان شناسایی شد. به همین دلیل این رقم به پسته حاج شریفی نیز شهرت دارد. در حال حاضر پسته کله قوچی یا حاج شریفی یکی از ارقام تجاری پسته ایران می‌باشد. مناطق عمده گسترش آن استان کرمان می‌باشد و در سایر استان‌های کشور نیز به صورت پراکنده وجود دارد.

شرایط نگهداری از درخت پسته

اگر قصد کاشت و نگهداری درخت پسته را دارید باید ابتدا اقلیمی که در آن هستید را درنظر بگیرید که بعداً دچار مشکل نشوید.درختان پسته در آب و هوای گرم و خشک با رطوبت پایین رشد بهتری دارند.

نور درخت پسته - دانه برفینور مورد نیاز درخت پسته:

نور یکی از فاکتورهای اصلی برای رشد این گیاهان است.
بنابراین آن ها را باید در قسمتی از باغچه یا باغ کاشت تا در زیر نور مستقیم خورشید قرار بگیرند.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

درخت پسته - دانه برفیآبیاری درخت پسته:

پسته درختی است که به خشکی خاک مقاومت خوبی نشان می دهد اما نباید از آبیاری آن در سنین ابتدایی آن غافل شد.

خاک محل کشت باید در فاصله بین دو آبیاری کاملاً خشک شود.

بهترین حالت آبیاری برای درخت پسته یک هفته در میان است.

در ماه های پر باران به آبیاری درخت تان نیازی نیست اما در ماه های کم باران درخت را باید آبیاری کنید.

آبیاری درختان پسته در فصول رشد با توجه به جنس خاک، سن درخت به صورت زیر انجام می شود:
  • درختان پسته با سن ۱ الی ۳ سال هر۷ الی ۱۰ روز یک بار در ماه های تیر و مرداد
  • درختان پسته با سن ۳ الی ۶ سال هر ۱۲ الی ۲۰ روز یک بار در ماه های تیر و مرداد
  • درختان پسته با سن ۶ سال به بالا هر ۲۵ الی ۳۰ روز یک بار در ماه های تیر و مرداد

در زمان آبیاری، آب زیادی به درخت بدهید تا رطوبت کاملا به عمق خاک نفوذ کند.
باید گیاه به خوبی سیرآب شود
درختان پسته در فصل زمستان نیازی به آبیاری نداشته ( پس از دی ماه به بعد می توانید درخت را تا آمدن بهار آبیاری نکنید ) و همان بارندگی سالیانه نیاز آبی این درختان را فراهم می سازد.
درختان پسته اگر زیاد آب بخورند در معرض پوسیدگی ریشه و بیماری‌های قارچی قرار می‌گیرند.
همچنین رطوبت و آب زیاد ممکن است سبب زرد شدن برگ ها شود.
نیاز آبی گیاه پسته به سن آن از نهال تا درخت بارور بین ۳۵۰۰ تا ۹۰۰۰ مترمکعب در هکتار در سال متغیر می‌باشد.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

خاک مورد نیاز درخت پسته:

اگر می خواهید درختی با رشد مطلوب داشته باشید باید در وهله اول شرایط خاک منطقه را بررسی کنید.
خاک باید دارای زهکش مناسب باشد.
اگرچه این درختان تقریبا در هر خاکی قابل رشد هستند.
بهترین خاک برای رشد درختان پسته، ترکیباتی سبک از شن + رس یا همان خاک لوم یا لیمونی است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

دما و رطوبت مورد نیاز درخت پسته:

این گیاهان برای کاشت در مناطق بیایانی و گرمسیری محسوب می شود، بنابراین برای کاشت در مناطق سردسیر و مرطوب مناسب نیستند. چراکه در این مناطق رشد خوبی نداشته و محصول بسیار اندکی تولید می کنند.
شرایط آب و هوایی برای کاشت درختان پسته در تابستان های گرم و خشک (گرمایی که سوزان نباشد) و زمستان های سرد و معتدل میسر است.

به طور کلی این درختان پسته می توانند تا دمای -۱۰ درجه سانتی گراد در زمستان و ۴۸ سانتی گراد درجه را در تابستان تحمل کند. برای تولید میوه، این درختان نیاز به تابستان های گرم و خشک دارند.

  • ولی بهترین و ایده ال ترین دما برای این درختان در فصول رشد ۲۵ الی ۳۵ درجه سانتی گراد است.
  • بهترین و ایده آل ترین دمای محیط در فصل گرده افشانی، ۱۶ الی ۲۲ درجه سانتی گراد است.
  • بهترین رطوبت محیط در زمان گرده افشانی، ۳۵ الی ۵۰% است.

نیاز سرمایی درختان پسته:

  • نیاز سرمایی هر درخت پسته بین ۷۰۰ الی ۱۰۰۰ ساعت با دمای ۰ تا ۷ درجه سانتی گراد است.
  • البته نیاز سرمایی ارقام پسته کمی با هم متفاوت ماست. مثلا برای رقم کله قوچی یا حاج شریفی تا ۱۲۰۰ ساعت با دمای کمتر از ۷ درجه سانتی گراد مناسب است.
  • برای رقم اکبری تا ۱۰۰۰ ساعت زیر ۷ درجه سانتی گراد مناسب است.

عدم تامین سرمای مورد نیاز درخت پسته موجب تاخیر در گلدهی، گلدهی نامنظم، کاهش تعداد برگچه های برگ، تولید برگهای غیر طبیعی و ساده و … می شود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

کود مناسب برای درخت پسته

۱- کودهای دامی:

فصل کوددهی برای درختان پسته در زمستان یعنی فصل خواب گیاه است.
البته برخی افراد در فصل بهار کود دهی می کنند.
برای درختان پسته می توانید از کودهای پوسیده دامی ( کودهای گاوی و گوسفندی یا کود مرغی ) استفاده کنید. برای آنکه نتیجه ی بهتری حاصل شود می توانید کودهای گاوی و گوسفندی را با کودهای مرغی ترکیب کنید.
این کودها را می توانید به روش چالکود ( چاله ای به عمق حداقل ۴۰ سانتی متر ) در قسمت های سایه انداز درختان نیز استفاده کنید.

۲- کودهای شیمیایی:

برخی افراد کودهای کامل شیمیایی مثل کود ۱۰-۱۰-۱۰ یا ۲۰-۲۰-۲۰ ( این کود را در قسمت فروشگاه دانه برفی می توانید تهیه نمایید ) را با کودهای پوسیده دامی نیز ترکیب می کنند.
کودهای ازته شیمیایی ( سولفات آمونیم و سولفات پتاسیم ) در مناطقی با آب و خاک شور معمولا ۲ مرتبه در هر سال به درختان داده می شود به این شکل که در نیمه دوم اردیبهشت ماه ( در اواسط بهار ) جهت افزایش جوانه های رویشی و زایشی و در نیمه دوم تیرماه ( اوایل فصل تابستان ) جهت پر شدن دانه های پسته در درختان بارده استفاده می شود.
میزان مصرفی کودهای شیمیایی برای هر درخت ۱۰۰ الی ۲۰۰ گرم در هر سال است.

چگونگی مصرف کودهای شیمیایی برای درختان پسته:

همانطور که گفته شد مصرف این کود ها باید دو مرتبه در سال و به شکل زیر صورت گیرد :
ابتدا باید مشخص شود که چه میزان کود در سال برای یک درخت در نظر می گیرید، مقدار تعیین شده باید بین ۱۰۰ الی ۲۰۰ گرم باشد مثلا تصمیم می گیرید که ۱۴۰ گرم برای هر درخت تعیین کنید این مقدار به دو قسمت ۷۰ گرمی تقسیم می شود که باید در ۷۰ لیتر آب ترکیب شود.

بنابراین نصف میزان تعیین شده که در این مثال ۷۰ گرم می باشد را در ۷۰ لیتر آب حل کرده و یک مرتبه در اواسط بهار و یک مرتبه در اوایل فصل تابستان به صورت آبیاری پای درخت بریزید.
لذا با توجه به توضیحات قبلی مصرف هر وعده کود دهی باید حداقل ۵۰ گرم و حداکثر ۱۰۰ گرم باشد که در طول سال ( یعنی ۲ مرتبه کود دهی ) حداقل ۱۰۰ گرم و حداکثر ۲۰۰ گرم می شود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

هرس درختان پسته به چه صورت انجام می شود؟

هرس یعنی بریدن شاخه های اضافی است که معمولاً در فصل زمستان صورت می گیرد.
انجام هرس باعث درشت شدن میوه درخت و تا حدی یکنواخت شدن باردهی در سالهای مختلف می شود.
همه علف های هرز را جدا کنید و مکان کاشت درخت را بدون علف هرز نگهدارید.

هرس در درختان پسته به دو صورت انجام می شود که عبارت است از:

هرس فرم و هرس جامی باز:

هرس درخت پسته

همانطور که از اسم آن مشخص است این هرس برای فرم اصلی درخت صورت می گیرد.
هدف از انجام هرس فرم تربیت و فرم‌دهی درختان جوان پسته، ایجاد اسکلت قوی و محکم و شکل مناسب درخت است به نحوی که عملیات مختلف باغی و برداشت محصول به بهترین صورت انجام گیرد. درختان پسته در آمریکا به روش جامی باز تربیت می‌شوند.

هرس جامی باز یا مرکز باز برای درختان پسته طی ۵ سال به صورت زیر انجام می‌شود:

سال اول کاشت
این هرس در فصل اولین خواب درختان پسته انجام می شود.
در این هرس، پس از گرفتن پیوند، پاجوش ها را حذف کرده و این درختان پیوندی را از ارتفاع ۷۵ الی ۱۰۰ سانتی متری سربرداری می کنند که خود باعث تربیت و فرم‌دهی درختان جوان پسته، ایجاد اسکلت قوی و محکم ،شکل مناسب و همچنین رشد شاخه های پیوندی و جانبی می شود.
در این هرس، حتما باید پاجوش ها و تنه جوش های تشکیل شده در بالا و پایین پیوندک حذف شوند.

سال دوم کاشت

در سال دوم باید در فصل اردیبهشت ماه، شاخه های جانبی به وجود آمده از سربرداری سال قبل را به روش جامی باز نیز تربیت کرد. یعنی ۳ الی ۴ شاخه در جهات مناسب به شکلی که حالت جامی بار به خود بگیرد انتخاب کرده و بقیه شاخه ها را هرس کنید.
در دومین فصل خواب شاخه‌های انتخاب شده در فصل قبل از ارتفاع ۲۵ تا ۳۵ سانتی متری سربرداری می‌شود و برای تشکیل فرم جامی باز به همدیگر بسته می‌شوند.

سال سوم کاشت

در سومین فصل رشد یعنی در ادریبهشت ماه باید پاجوش‌ها را حذف کرده و همچنین از رشد بیش از حد شاخه‌های جانبی جلوگیری کیند. در سومین فصل خواب، عملیات سربرداری شاخه‌های ثانویه شبیه سال دوم انجام می‌گیرد.

سال چهارم کاشت

درسال چهارم در طول فصل رشد باید شاخه های پر رشد سربرداری و همچنین پاجوش‌ها حذف شوند. در چهارمین فصل خواب در زمستان فقط شاخه‌های باریک و طویل و شاخه‌هایی که دارای رشد عمودی هستند حذف می‌شود.

سال پنجم کاشت
در سال پنجم شکل اصلی درخت به فرم جامی ایجاد می شود.

در این سال اگر شاخه هایی وجود دارند که فرم مناسبی به درخت می دهند، می توانید آن ها را هرس کنید.
حذف آنها سبب تکمیل شدن فرم جامی می‌شود.
نکته:

در باغداری سنتی هرس فرم معمولا انجام نمی شود.

هرس باردهی

درختان پسته دارای سال آوری هستند. یعنی در یک سال محصول بسیار زیادی تولید می کنند و در سال بعدی محصول کمی دارند. در هرس باردهی می توانید از شدت سال آوری نیز تا حد زیادی بکاهید.
این هرس شامل تنک کردن شاخه ها و سربرداری آن ها و همچنین حذف پاجوش ها است.

تنک کردن شاخه:
برای تقویت شاخه ها و خوشه های گل سال بعد، تعدادی از شاخه‌های میوه دهنده درخت را قبل از سال پر محصول به میزان نصف کاهش دهید. این عملیات جهت کاهش سال آوری روی درختان پسته در فصل خواب درخت یعنی در زمستان صورت می گیرد.

هرس سربرداری:

این عمل در فصل زمستان به منظور کاهش رشد رویشی جوانه انتهایی، تقویت رشد شاخه‌های جانبی و افزایش محصول روی شاخه ها صورت می گیرد.
علاوه بر موارد ذکر شده می توانید شاخه های خشک، آلوده، خارج از فرم را هم هرس کنید.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

تکثیر درخت پسته (آموزش تصویری)

درختان پسته به چند روش قابل تکثیر هستند که در ادامه به آنها می پردازیم:

۱- کاشت بذر درخت پسته

یکی از روش های تکثیر این درختان کاشت بذر آن ها است.
بهترین فصل برای کاشت درختان پسته، در نیمه دوم اسفند تا اواسط فروردین ماه به عمق ۲-۳ برابر طول بذر است.
البته کشاورزان می توانند از نهال های پیوندی درخت پسته نیز در باغ های خود استفاده کنند.
کاشت درخت پسته در آب و هوای گرم ومعتدل  امکان پذیر است چراکه این درختان به این شرایط سازگاری داشته و تولید محصول می کند.
مثلا مناطقی که دارای زمستان های سرد و تابستانهای گرم با مقداری باران هستند برای پرورش پسته مناسب می باشند.
مکان های بیابانی نیمه خشک نیز برای پرورش پسته مناسب هستند.
مناطق مرتفع برای پرورش پسته مکان خوبی محسوب نمی شوند زیرا اغلب درجه حرارت پایینی دارند.

پرورش پسته یک فرآیند طولانی مدت است و نیاز به صبر بالایی دارد.
همانطور که گفته شد درختان پسته از حدود ۷ سالگی شروع به باردهی می کنند.
کاشت، داشت و برداشت این محصول نیازمند یک پروسه طولانی مدت است.

کاشت بذر پسته، روش مرسومی برای افراد عادی نیست چراکه این امر مستلزم داشتن شرایط ایده آل، وقت و تجربه کافی است. اما دانه برفی با توجه به توضیحات زیر می تواند به افراد مبتدی کمک کند و به آن ها بیاموزد که درختان پسته خود را بکارند.

A: کمک به جوانه زدن بذرها

کاشت درخت پسته - دانه برفی

  • برخی افراد آگاهی لازم را نداشته و از نوع پسته های طعم دار و بو داده نمکی برای کاشت استفاده می کنند! این افراد نباید انتظار رشد و جوانه زدن آن ها را داشته باشند!
  • دوستان به این نکته توجه کنید که بذرهای انتخاب شده باید از نوع خام باشند.
  • بذرهای پسته را می توانید از درختان خود تهیه کرده یا از بذرفروشی های معتبر خریداری کنید.

همانطور که در بالا گفته شد، درختان پسته تک جنسیتی یا به اصطلاح دو پایه هستند ( نر و ماده ) یعنی پس از گذشت ۸ سال که درخت تولید محصول می کند، نمی توانید دریابید که درخت از جنس نر یا ماده است.
به همین ترتیب، شما باید چندین درخت بکارید تا شانس داشتن درختان ماده و نر را به حداکثر برسانید.
تنها درختان ماده تولید محصول می کنند. البته برای تولید محصول نیاز به درخت نر در نزدیکی آن ها دارند.

B: یک حوله کاغذی مرطوب را در کیسه پلاستیکی قرار دهید

کاشت درخت پسته - دانه برفی

  • برای این کار می توانید از یک دستمال کاغذی و یا پارچه های حوله ای استفاده کنید.
  • حوله یا دستمال کاغذی را در داخل کیسه های پلاستیکی زیپ کیپ قرار دهید.
  • بعد از انجام این عمل، باید با استفاده از اسپری آب، پارچه را کاملاً مرطوب کنید.
  • مقدار دقیق آب مصرفی شما به میزان جذب حوله یا دستمال کاغذی بستگی دارد.

C: بذرهای پسته را درون دستمال کاغذی یا پارچه حوله ای درون کیسه بیندازید

  • تعداد محدودی بذر ( حدود ۵ الی ۸ دانه ) داخل کیسه بیندازید.
  • کیسه های پلاستکی سوراخی که هوا در آن ها جریان داشته باشد، مانع جوانه زنی بذر پسته شما می شود.
  • پس از گذاشتن بذرها، کیسه را مهر و موم کنید.
  • هنگامی که بذرها را داخل کیسه قرار دادید، باید حداقل ۱ هفته صبر کنید تا بذرها جوانه بزنند.
  • کیسه پلاستیکی را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم خورشید نگه دارید.

D: با دیدن جوانه های بذر، آن ها را به خاک گلدان انتقال دهید

کاشت درخت پسته - دانه برفی

  • جوانه ها سبز رنگ و مانند رشته های کوچک به نظر می رسند ( جوانه ها باید از بذرها ها بیرون بزند ).
  • گلدانی با قطر دهانه مناسب انتخاب کرده و خاک درون آن بریزید.
  • بذرها را در عمق ( ۲-۳ برابر طول بذر ) بکارید.
  • حتما از زهکش کف گلدان اطمینان حاصل نمایید.
  • هر کدام از بذرهای جوانه زده را به یک گلدان مجزا انتقال دهید.
  • پس از این عمل، آبیاری کنید.
  • آبیاری باید مناسب و زیاد از حد نباشد.
  • با رشد و بزرگ شدن گیاه، می توانید چندین ماه بعد آن ها را به گلدان های بزرگتری انتقال دهید.

E: گودال‌هایی متناسب با نهال‌ها در باغ یا باغچه حفر کنید

  • حال زمان آن رسیده که نهال های کوچک پسته را به جایگاه اصلی خودش، یعنی باغچه یا باغ انتقال دهید.
  • قبل از کاشت درختان پسته، باید اطمینان حاصل کنید که در آب و هوای مناسب زندگی می کنید. اغلب درختان پسته در آب و هوایی با تابستان های گرم و خشک رشد خوبی نشان داده و محصول بیشتری تولید می کنند.

بهترین زمان برای کاشت نهال پسته در مناطق گرم و معتدل و مناطق نیمه سردسیر، در اواسط تا اواخر پاییز، زمانی که درختان پسته به خواب می‌روند است.
با توجه به اینکه در مناطقی که کاشت پسته در فصل پاییز انجام می‌گیرد، باید طوری برنامه ریزی کنید که نهال را در زمانی بکارید که وقت آن را داشته باشد که ریشه آن قبل از رسیدن سرما و یخبندان با زمین جدیدی که در آن کاشته شده است وفق داده شود و خو بگیرد. اگر در مناطق سردسیری می‌خواهید این درخت را بکارید بهتر است بعد از سپری شدن زمان یخبندان، در اواخر زمستان این کار را انجام دهید.

  • بهتر است قبلاً محل کاشت خاک‌برداری شده (گوده برداری) و با مخلوطی از ماسه + کودهای حیوانی پوسیده + شیمیایی پر شوند، سپس بذر یا نهال بر روی آن کاشته شود.
  • گودال ایجاد شده باید متناسب با توپ های ریشه باشند.
  • بهتر است عرض گودال حدوداً ۲ برابر توپ ریشه باشد تا ریشه های نهال فضا برای رشد داشته باشند.

F: درخت پسته بالغ را درون گودال قرار دهید

مراحل کاشت درخت پسته

  • گیاه را داخل گودال قرار داده و به صورت عمودی آن را بکارید.

G: گودال را با خاک پر کنید

  • در این محله باید با استفاده از بیلچه، اطراف ریشه گیاه را با خاک پر کنید و با دست فشار دهید.
  • همچنین علف های هرز را در نزیکی درخت پسته کاشته شده را از بین ببرید.
  • پس از انجام این عمل، گیاه را آبیاری کنید.

H: نهال های جوان آبیاری بیشتری نسبت به درختان پسته بالغ نیاز دارند

مراحل کاشت درخت پسته - دانه برفی

  • درختان نهال پسته با سن ۱ الی ۳ سال به هر ۷ الی ۱۰ روز یک مرتبه آبیاری نیاز دارند.
  • آبیاری باید در سطح مناسب انجام گیرد.
  • اگر برگ های نهال پسته شروع به زرد شدن کرد، بدان معناست که در آبیاری آن زیاده روی شده است.
  • در این حال باید میزان آبیاری کاهش یابد.
  • آبیاری را در فصل پاییز و زمستان متوقف کنید.
  • این امر باعث آماده شدن و رفتن درختان پسته به خواب زمستانه می شود.

I: و در نهایت برداشت پسته:

  •  پسته را وقتی کاملا رسید برداشت نمایید.
  • زمان برداشت محصول پسته با توجه به شرایط آب‌ و هوایی، رقم پسته، خصوصیات خاک و سایر عوامل دیگر متفاوت است.
  • اما برداشت پسته معمولاً در اوایل شهریورماه ( فصل تابستان ) است.
  • درختان را تکان دهید. چراکه پسته های رسیده با تکان دادن درخت می ریزید. در غیر این صورت می توانید از چوب های بلند استفاده کرده و به کمک آن ها خوشه های میوه را بریزید.
  • برای سهولت در جمع آوری پسته ، قبل از اینکه درخت را تکان دهید، یک پارچه در زیر درخت پهن کنید.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

J- در باغ های خود می توان از درختان پسته پیوندی استفاده کرد

دوستان شما می توانید به جای کاشتن بذر های پسته از نهال های پیوندی پسته استفاده نمایید. یعنی اگر نمی خواهید منتظر جوانه زدن بذرها و رشد آنها باشید، یا می خواهید مطمئن شوید که یک درخت مثمر دارید، می توانید یک درخت پیوندی را از گلخانه های معتبر خریداری کنید.
درختان پسته پیوندی درواقع درختان ماده ای هستند که یک شاخه نر به آن متصل است و به درخت اجازه می دهد خودشان بارور شود. به این ترتیب، شما این فرصت را دارید تا به جای اینکه ساعت ها وقت بگذارید و بذرها را تا این مرحله برسانید، روی نهال های کاشته شده پیوندی متمرکزشوید. در قسمت زیر به نهال پیوندی پسته مرغوب اشاره خواهیم کرد.

از پایه های مناسب پسته، برای کاشت در باغ استفاده کنید!

یکی از مهم ترین عامل در رشد و باردهی درختان پسته، انتخاب پایه های مناسب است. یک پایه قوی باید در برابر آفات، بیماری ها، کم آبی و شوری خاک و آب مقاومت بالایی داشته باشد. مثلا بعضی از نهال های معمولی پسته دارای بیماری هستند، چون این نهال ها از بذرهای بیمار بدست آمده اند. این نهال ها سرعت رشد کم تری نسبت به نهال های قوی داشته و باید از آن ها بصورت منظم مواظبت و نگهداری شود.
کاشت این نهال ها در مناطق کم آب توصیه نمی شود.


پایه پسته هیبریدی آمریکایی (ucb1)

  • این پایه هیبریدی که یک پایه قوی اصلاح ژنتیک شده است، عاری از هر گونه بیماری است.
  • این پایه پسته به UCB1 معروف است.
  • در حال حاضر تقریبا تمامی باغات کالیفرنیای آمریکا با این پایه ایجاد شده است.

پایه های یو سی بی وان، به بیماری های گیاهی مقاوم ( انواع کپک ها و باکتری های خاکزی یا نماتد و ورتیسیلیوم گموز ) است. پایه پسته هیبریدی آمریکایی (ucb1) دارای سازگاری بالایی نسبت به سرما، شوری، گرما و کم آبی بوده و همچنین در برابر آفات نیز مقاوم است.

این پایه ها در محیط ایزوله ای آزمایشگاه، به روش کشت بافت بوجود می آیند و رشد این پایه ها نسبت به پایه های دیگر بسیار بالا است. پایه هیبریدی آمریکایی UCB1 نیاز به پیوند زدن در زمان مناسب را دارند و پس از ۱ سال پیوند می خورند. پایه های هیبریدی آمریکایی نسبت به نهال های دیگر سریع تر به بار می نشیند.

این درختان به علت داشتن نژاد وحشی، به درختان تنومند و عظیم الجثه ای تبدیل می شوند و باردهی آن چند برابر درختان معمولی پسته است. بدلیل رشد بالایی که دارد و بسته به شرایط نگهداری دو تا سه سال بعد شروع به باردهی می کند در حالیکه در کشاورزی سنتی این زمان حدود ۷ الی ۹ سال می باشد.


نهال پسته پیوندی و مزیت های آن 

 در کشاورزی سنتی درختان پسته معمولی بیشتر کاشته می شود.
این نهال ها پس از ۵ سالگی سربرداری شده و پیوند می شوند که در صورت داشتن شرایط مساعد، ۳ سال بعد، می توانند پسته تولید کنند.

اما در کاشت پسته پیوندی (UCB1) نهال های پسته با پایه های قوی و مناسب انتخاب و بعد این نهال پسته در گلخانه پیوند شده و به رشد مطلوب میرسد. نهال های پیوندی پس از سازگاری در محیط های معمولی، قابل انتقال در زمین های اصلی هستند.
اکثر کشاورزان امریکایی از این نهال ها استفاده می کنند.


خصوصیات نهال پسته کشت بافتی با پایه هیبریدی چیست؟

  • این نهال ها پس از ۴ الی ۵ سال بعد به باردهی می رسند بنابراین یک صرفه جویی در وقت و هزینه است.
  • اطمینان از نوع پیوند و امکان پیوند زدن در سال اول یا دوم
  • داشتن باغی سالم و عاری از بیماری
  • در برابر بیماری های گیاهی مثل گموز، شیره سیاه و… مقاوم است.
  • نهال های پیوندی از مقاومت بالایی برخوردار هستند.
  • توسعه ریشه بالا ومقاومت آینده گیاه
  • داشتن درختان عظیم الجثه به شرط رعایت تمامی نکات کاشت
  • رشد بسیار خوب در شرایط ایده ال

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

 مراحل پیوند درخت پسته

در درختان پسته معمولاً پیوند لوله ای و شکمی انجام می گیرد که بسته به میزان رشد درخت در سن۲ تا ۳ سالگی قابل انجام است.

۱- پیوند شکمی:

پیوند شکمی خود روش های مختلفی دارد:

زمان مناسب برای پیوند درختان پسته، از اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد ماه یعنی زمانی که درخت به راحتی پوست می دهد و دمای هوا در حد متعادل است. در زمان پیوند بهتر است شاخه های اضافه حذف شوند. باقی گذاشتن ۳ الی ۴ برگ و شاخه ی فرعی برای انجام غذا سازی در بالای محل پیوند، ضروری است و بقیه شاخه های اضافی را حذف کنید.

  • محل پیوند باید در سایه سار درخت انجام گیرد تا از آفتاب سوختگی در امان باشد.
  • قبل از زدن پیوند بهتر است درخت را آبیاری کنید تا پوست درخت بهتر جدا شود.
  • این پیوند از نوع شکمی است

تهیه پیوندک:

  • برای تهیه پیوندک باید از شاخه ای استفاده شود که عاری از هر گونه بیماری یا آفت باشد.
  • از رقم های مناسب برای تهیه پیوندک استفاده کنید.
  • از رشد ساقه ی سال جاری می توانید پیوندک تهیه کنید.
  • پایین پیوندک بهتر است به صورت مورب برش داده شود.
  • برگ اضافه را از روی پیوندک حذف کرده و ۲ سانتی متر از دمبرگ را روی پیوندک باقی بگذارید.
  • پس از انجام این مراحل به پیوند زدن به پایه اقدام می کنیم.
  • بر روی شاخه یا همان پایه اصلی که میخواهیم روی آن پیوند بزنیم برش افقی ایجاد کرده در ادامه آن یک برش عمودی ایجاد کنید. حال پوست درخت را به آرامی باز کنید و پیوندک کوچک را در داخل پوست درخت قرار دهید. سپس پوست درخت را به آرامی روی پیوندک قرار دهید.
  • محل پیوند را با استفاده از یک نخ نایلونی یا چسب های مخصوص ببندید.
  • پس از رشد پیوندک یا به اصطلاح گرفتن آن، می توانید نخ ها را باز کنید.
  • می توانید از پیوند شکمی T هم استفاده نمایید.

پیوند شکمی درخت پسته- دانه برفی

در این روش می توان در روی ساقه ی پایه، برش T شکل زد.

قرار دادن پیوندک در نهال پایه و پیچیدن نخ نایلونی به دور آن

و در نهایت رشد پیوندک 

نکته:

در مناطقی که رطوبت هوا زیاد است برای جلوگیری از صدمات حاصله از رطوبت و بارندگی، شکاف T را به طور معکوس روی پایه ایجاد می‌کنند.


۲- پیوند لوله ای:

نوع دیگری از پیوند که برای درختان نهال پسته مرسوم است، پیوند لوله ای است.
در این پیوند باید همانند پیوند شکمی، شاخه های اضافی و نرک ها را حذف کرد.

تهیه پیوندک:

برای تهیه پیوندک ( پتیرز و کرمان ) حدود ۲ تا ۳ سانتی متر بالاتر از جوانه، شاخه را قطع کرده سپس از ۲ سانتی متری زیر جوانه با استفاده از چاقوی پیوند زنی پوست دور تا دور بریده می شود. بعد با انگشت، پوست برش خورده را به آرامی چرخانده، تا پوست حاوی جوانه، به راحتی و به طور کامل از چوب جدا شود. پس از انجام این مراحل در محل پیوند حدود ۲ تا ۳ شیار عمودی ایجاد کنید و آن را به سمت طرفین باز (مثل باز کردن موز! ) کنید. سپس پیوندک را از قسمت بالا روی محل قرار دهید. بعد از انجام این کار، پوست های برش خورده ی پایه را روی پیوندک به سمت بالا هدایت کنید.

پیوند لوله ای درخت پسته - دانه برفی

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

عمر مفید درخت پسته:

  • مرحله نونهالی درختان پسته طولانی است.
  • افرادی که قصد احداث باغات پسته را دارند، برای به دست آوردن محصول و همچنین سود اقتصادی باید صبور باشند.
  • این درختان تا تاقبل از ۵ سالگی میوه بسیار کمی تولید می کنند.
  • معمولا درخت پسته در سن ۷ الی ۹ سالگی (شروع محصول دهی اقتصادی) به بار می نشیند و به محصول دهی قابل توجهی می رسد.
  • درختان پسته در سن ۱۲ الی ۲۰ سالگی به بالاترین میزان باردهی در طول عمر مفید خود می رسند.
  • البته عمر مفید درختان پسته بسته به نوع رقم، شراط آب و هوایی و… متفاوت است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

عمر درخت پسته:

  • درخت پسته عمر بسیار طولانی دارند و می‌توانند تا ۳۰۰ سال و حتی بیشتر عمر کند.
  • مثلا درخت پسته چینی می تواند تا ۷۰۰ سال عمر کند!

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

فاصله کاشت درخت پسته – تعداد درختان پسته در هکتار 

  • سیستم ریشه ای این درختان معمولا عمیق است.
  • هنگام کاشت نهال های پسته به فاصله بین آنها توجه کنید.
  • مناسب ترین فاصله بین ردیف های کاشت، ۶ الی ۷ متر است.
  • مناسب ترین فاصله بین درختان ۳ الی ۴ متر است.
  • یعنی تعداد نهال های کاشته شده در هر هکتار بین ۳۵۰ الی ۴۰۰ عدد متغیر است.

درخت پسته نر:

  • همانطور که در بالا گفته شد درختان پسته دو پایه هستند.
  •  بنابراین شما به یک ماده نر و یک ماده نیاز دارید تا آجیل بر روی درخت ماده تولید شود.
  • درخت نر به بهترین وجه در هر طرف ۱۰ تا ۱۵ درخت ماده کاشته می‌شود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

فصل برداشت پسته چه زمانی است؟

  •  پسته را وقتی کاملا رسید برداشت نمایید.
  • زمان برداشت محصول پسته با توجه به شرایط آب‌ و هوایی، رقم پسته، خصوصیات خاک و سایر عوامل دیگر متفاوت است.
  • اما برداشت پسته معمولاً در اوایل شهریورماه ( فصل تابستان ) است.
  • برداشت معمولا در ساعات اولیه روز انجام می شود.
  • محصول برداشت شده باید در جایی خنک و سایه قرار بگیرد.
  • قسمت های آفت زده را در باغ به صورت جداگانه برداشت کنید.
  • پسته برداشت شده را فوراً به مراکز فرآوری پسته که تمام اتوماتیک و بهداشتی است انتقال یابد تا سریعا پوست گیری و جداسازی شود.
  • در ادامه، رنگ پوسته سخت پسته سفیدرنگ و به بازاری پسندی مناسب می رسد.
این مطلب را هم بخوانید !
نخل سیکاس

یک درخت پسته به طور میانگین چه مقدار پسته تولید می کند؟

  • یک درخت به طور معمول در یک دوره ۲ ساله می تواند ۵۰ کیلو گرم محصول تولید کند.
  • برای باغ های بالغ، به طور میانگین بین ۱۵۰۰ الی ۲۰۰۰ کیلوگرم پسته خشک در هکتار بدون در نظر گرفتن کاهش برداشت ناشی از عواملی مانند سرمازدگی بهاره فرض می‌شود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

آفات مهم درخت پسته

 

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

۱- زنجره درخت پسته (شیره تر) Idiocerus stali یا Cicadellidae:

یکی از آفات مهم  این درخت که در اغلب مناطق پسته خیز کشور دیده می شود، زنجره پسته یا همان شیره تر است. این  آفات در نواحی قزوین، اطراف تهران، کاشان، یزد، اردکان، کرمان، خراسان، دامغان و فارس گزارش شده است.

  • زنجره یک حشره کوچک به رنگ زرد مایل به سبز تا قهوه ای کمرنگ می باشد.
  • سر آن بزرگ و بیش از عرض سینه بوده و به یک خرطوم کوتاه چهار مفصلی ختم میشود.

دارای چشم هایی قرمز رنگ بوده، شاخک ها مویی و در فرورفتگی کم عمق کوچکی در قسمت پایین در بین دو چشم قرار گرفته و دو مفصل اول شاخک خیلی درشت و ۵ مفصل بعد کوچک تر و بعد از آن، تعدادی مفصل کوچک که تعداد آن ها به ۴۰ عدد می رسد تشکیل یافته است.

دارای بال پوش هایی نیمه شفاف و روی آن لکه هایی از نقاط سبز دیده می شود.
طول بال های زنجره از طول بال ها از انتهای شکم تجاوز نمی کند، بال های زیر شفاف و رگه های آن‌ها برجسته و خیلی واضح می باشند.

رنگ بدن این آفات در زمستان و تابستان متفاوت است.
به صورتی که زنجره های زمستانه به رنگ پوست شاخه پسته و زنجره های تابستانه تلفیقی از زرد و سبز زیتونی می باشند.

زنجره درخت پسته - دانه برفی

خروج پوره‌ها هم زمان با خاتمه گل و تشکیل میوه است، ۳ سن پورگی دارد:

  • دوره پورگی جمعاً ۳۰ تا ۴۰ روز و پوره‌ها ۳ بار جلد عوض می‌کنند و کامل می‌شوند.
  •  خسارت عمده مربوط به پوره‌های زنجره می‌باشد.
  • فعالیت حشرات با ترشح عسلک همراه است که شاخه و برگ و حتی زمین سایه‌ انداز درختان را خیس می‌کند به همین دلیل برخی از باغداران آن را شیره تر می نامند. این امر موجب جلب گرد و غبار و قارچ های دوده ای و گاها ساپروفیت روی خوشه، شاخه و برگ می شود.
    در پاره ای از موارد نیز به دلیل ترشح آنزیم و انتقال عوامل بیماری زا تغییر شکل در اندام ها مشاهده میشود.

حشرات کامل زنجره درخت پسته:

حشرات کامل این آفات در اوایل بهار، در روی جوانه ها، نشسته و شروع به تغذیه می کنند. پس از این که حشره جوانه را ترک کند از محل تغذیه، شیره گیاهی به صورت قطراتی خارج می‌گردد. حشرات ماده توسط تخمریز خنجری شکل خود در داخل بافت خوشه، سرشاخه و قاعده دمبرگ شروع به تخمریزی می کند. به تدریج بافت محل تخم ریزی شده، تغییر رنگ داده و تیره می شود.

  •  ماده‌ها دم خوشه میوه را برای تخم‎ریزی ترجیح می‌دهند به همین جهت کمتر روی درختان نر دیده می‌شوند.
  • تخم ها کشیده و سفید رنگ هستند و تعداد آن ها به طور متوسط به ۷۰  الی ۱۰۰ عدد می رسد.
  • دوره تخم‎ریزی حدود ۱۵ تا ۳۵ روز طول می‌کشد.

در صورت افزایش این آفت، جریان شیره گیاهی دچار اختلال شده و در نهایت منجر به کوتولگی و تغییر شکل خوشه ها می گردد. در اثر تغذیه پوره های این آفت در فروردین و اوایل اردیبهشت ماه، درختان پسته به شدت ضعیف شده و رنگ شاخه ها، برگ هاو خوشه ها تغییر می کند و میوه‌های تازه تشکیل شده به شدت می‌ریزند و روی خوشه‌ها میوه‌ای باقی نمی‌ماند. زنجره‌های بالغ آن‎چنان تغذی‎های نداشته و از آبان ماه به بعد به پناهگاه‎های زمستانه خود می‌روند. فصل زمستان را به صورت حشره کامل در زیر پوست و شکاف تنه درختان پسته و سایر پناهگاه‎ها می‌گذارند.

روش های مبارزه با آفت زنجره درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  •  آبیاری صحیح و منظم ( ترجیحاً سیستم آبیاری تحت فشار )
  •  تقویت درختان با استفاده از کودهای مناسب ( کودهای پتاسه ) به روش چالکود
  •  انجام هرس در زمان مناسب
  •  رعایت فواصل کاشت بین درختان
  •  استفاده از تله های چسب زرد رنگ در دو نوبت اوایل فروردین به منظور شکار حشرات بالغ و نوبت دوم نیمه دوم اردیبهشت ماه 

روش های شیمیایی:

  •  استفاده از فوزالون (زولون) به نسبت ۱/۵ الی ۲ در هزار
  •  اندوسولفان (تیودان) به نسبت ۲ درهزار

بهترین زمان مبازره شیمیایی در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت ماه همزمان با خروج اولین سن پوره ها از تخم است.
در صورت بالا بودن بیش از حد جمعیت آفت در فروردین ماه نیز سم پاشی باید انجام شود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۲- پسیل پسته (شیره خشک) Agonoscena pistaciae یا Psyllidae

از مهم ترین آفات درختان پسته معمولی و وحشی می توان به پسیل نیز اشاره نمود.
این حشره عسلک فراوانی از انتهای بدن خود دفع می‌نماید که به سرعت در مجاورت هوا خشک شده و سفید می‌شود به همین لحاظ این آفت را به زبان محلی شیره خشک می‌نامند.

  • تخم ها در ابتدا کرم رنگ و سپس به رنگ نارنجی در می آیند.
  • تخم ها بیضی شکل، کشیده و طول آن ها ۲ میلی متر  و عرض آن ها ۱ میلی متر است.
  • حشرات کامل پسیل درخت پسته، تخم های خود را بر روی برگ ها به صورت انفرادی در دسته های ۵ الی ۵۰ تایی می گذارند.

پوره های پسیل پسته:

نوزادی که از تخم بیرون می آید به آن پوره می گویند.
پوره ها دارای ۵ مرحله رشدی است.
به این ترتیب نوزاد خارج شده از تخم را پوره های سنین اول نام گذاری می کنند که رنگ این پروره ها زرد رنگ است. پس از مدتی پوره های سنین اول پوست اندازی کرده و نوزاد بزرگتری به نام پوره های سن دوم ظاهر می شوند که کمی تیره تر و تحرک بیشتری دارند. این روند ادامه دارد تا در نهایت پس از چهارمین پوست اندازی، پوره سن پنجم به وجود می آید که کاملاً دارای لکه های قهوه ایی یا سیاه رنگ روی بدن است.

این حشره به طول ۹ میلی متر و به عرض ۴ میلی متر است.
تمام سنین پورگی بدون بال بوده و قادر به پرواز نمی باشند.

پسیل درخت پسته - دانه برفی

حشرات کامل پسیل درخت پسته:

پوره های سنین پنجم قبل از تبدیل شدن به حشره کامل، به مدت ۱ شبانه روز به حالت ساکن در می آیند و پس از آخرین مرحله پوست اندازی به حشرات کاملی تبدیل می شوند.
که برخی ماده و برخی جنس نر هستند.

حشرات کامل یعنی پسیل معمولی پسته، از نظر ظاهری به دو فرم زمستانه که خود بزرگ تر و تیره تر است و تابستانه که کوچک تر و روشن تر نیز تبدیل می شوند. فرم زمستانه به رنگ قهوه ای و خاکستری است و از شهریور ماه به تدریج درمیان حشرات کامل در باغ ها ظاهر می شوند. فرم تابستانه به رنگ کرم یا نارنجی کمرنگ است و از اواسط اردیبهشت ماه ظاهر شده و تا مهرماه دیده می شود.

خسارت پسیل درخت پسته:

پوره ها و حشرات کامل پسیل درخت پسته، با فرو بردن خرطوم های خود در برگ ها از شیره گیاهی تغذیه می کنند.

این درحالی است که موادپروتئینی شیره گیاهی را جذب نموده و مواد قندی را به صورت شیره دفع میکنند.
این مواد قندی درمجاورت هوا خشک شده و به آن شکرک می گویند. بر اثر تغذیه این آفات، درختان پسته ضعیف شده و دچار ریزش برگ، ریزش جوانه ها، پیچیدگی برگ ها و خشک شدن آن ها می شوند.پسیل معمولی پسته موجب تشکیل ناقص مغز (پر نشدن کامل مغز) و بعضی اوقات پوکی کامل (تشکیل نشدن مغز) در دانه می شود.
خسارت پوره های پسیل پسته روی درختان در خرداد و مرداد ماه بیش تر از سایر مواقع سال است.

مواردی که باعث افزایش و کاهش آفات می شود:

ارقام شناخته شده درخت پسته دارای حساسیت و مقاومت متفاوتی در برابر آفات پسیل هستند. طبق تحقیقات بدست آمده رقم های کله قوچی، اکبری، احمد آقایی، سفید پسته، و ارقام ناشناخته درختان نر بیشتر این آفات را به سوی خود جلب می کنند.

آلودگی های اولیه در نسل های گوناگون پسیل، به صورت لکه ای روی تک درخت های حساس است.

آبیاری:

  • آبیاری صحیح و به موقع یکی از فاکتورهای اصلی در کاهش و کنترل این آفات است.
  • این آفات خشکی دوست بوده و خسارت آن در باغ های کم آب بیشتر است.

جنس خاک:

  • در اراضی سبک و شنی درختان پسته دچار ضـعف عمـومی بـوده و در مقابل اغلب آفات از جمله پـسیل حـساس بوده و خـسارت بیـشتری را متحمل می شوند.

املاح موجود در خاک، تغذیه مورد نیاز درخت پسته:

  • افزایش و کاهش عناصر غذایی پر مـصرف ( ازت، فسفر، پتاس و …) عناصر کم مصرف ( آهن، روی، منگنز، منیزیوم و …. ) عـلاوه بـر بروز بیماری های فیزیولوژیک درخت، زمینه ابتلا به بیماری های گوناگون، فعالیت آفاتی چون پسیل  را فراهم می کند.
  • مصرف بیش از اندازه از عنصر ازت موجب رشد رویشی گیاه و حمله و تغذیه حشرات مکنده ای چون پسیل پسته می شود. بنابراین باید از مصرف بیش از اندازه کودهای ازته برای درختان پسته اجتناب کرد و نقـش مهم پتاسیم را در ایجاد مقاومت در نظر داشت. عنصر پتاسیم در مواقع کم آبی، ناجی گیاهان بوده و در تنظیم برداشت ازت توسط گیاه از زمین، نقش اساسی دارد. وجـود پتاسیم کافی مقاومت گیاهان را در برابر حشرات مکنده چون پسیل افزایش می دهد.

روش های مبارزه با آفت پسیل درخت پسته:

روش های فیزیکی:

• انجام هرس و بریدن شاخه های آلوده و ضعیف در کنترل این آفات موثر است.

شخم زدن باغات در فصل زمستان ( این عملیات باید در اواخر آذر تا اوایل اسفند ماه صورت گیرد ) باعث کاهش قابل توجهی از جمعیت حشرات زمستان گذران شد. شخم زمستانه موجب کاهش جمعیت پسیل معمولی پسته شده و از جمعیت آفت در بهار می کاهد.
اما از طرفی دشمنان طبیعی آفت هم در همین مکان زمستان گذرانی می کنند.
به همین دلیل توصیه می شود عملیات شخم زنی فقط در بین ردیف ها انجام شود و روی ردیف ها (حدوداً به عرض ۲متر ) دست نخورده باقی بماند.

بهداشت باغات مانند حذف و دفن بقایای گیاهی در اوایل دی و اوایل اسفند نقش مهمی در کنترل جمعیت پسیل معمولی پسته دارد و باعث کاهش جمعیت حشرات زمستان گذران می شود.

حشراتی از جمله زنبور پارازیتوئید Psyllaephagus pistaciae، کفشدوزک، بال توری سبز و سن شکارگر از دشمنان طبیعی پسیل پسته بوده و در کنترل جمعیت این آفت موثر می باشند.

کوددهی مناسب (به روش چالکود) باعث تقویت درختان پسته شده و باعث خسارت کمتری به درخت می شود.

• همانطور که گفته شد، پسیل معمولی پسته حشره ای آب گریز است، یعنی بیش تر خسارت آن متوجه باغ های
کم آب می باشد.
آبیاری صحیح و استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار (ترجیحاً آبیاری قطره ای) با ایجاد رطوبت مناسب موجب افزایش تحمل درخت شده و شرایط مطلوبی برای فعالیت دشمنان طبیعی فراهم می کند که کاهش جمعیت پسیل پسته را به همراه دارد
.

اصلاح بافت خاک با کودهای مناسب باعث تقویت درختان و مقاوم سازی آن ها خواهد شد.

کاشت ارقام مقاوم به پسیل پسته راه کار دیگر جهت مبارزه با این آفت می باشد.

• نصب و استفاده از کارت های چسبنده زرد رنگ در باغ های پسته از جنس های مختلف و عمدتا از جنس پلی اتیلن و پی وی سی است. اندازه کارت ها ۲۰×۱۰ سانتی متر، به قطر ۰/۵ تا ۱ میلی متر و به وزن حدود ۱۵ گرم است.
سطح کارت ها به وسیله چسب مخصوص که از مواد پولی بوتن ها همراه با واکس مخصوص و یا اس تی پی و یا مواد دیگری که حالت چسبندگی خود را ۱۰ تا ۱۵ روز حفظ نمایند آغشته می گردد.

حشرات کامل پسیل به طرف رنگ زرد جلب و به تعداد زیاد به سطح کارت ها می چسبند.
شکار انبوه حشرات باید قبل از تخم ریزی در سطح برگ ها انجام شود تا از تولید نسل بعدی آفت جلوگیری به عمل آید.
در هر هکتار ۱۰۰تا ۴۰۰ عدد کارت به کار می رود.

محل نصب کارت در سمت بیرونی تاج و به ارتفاع نصف تاج در جهت های مختلف است.
دو نوبت کارت گذاری در سال کافی به نظر می رسد.
یکی در دهه دوم فروردین ماه که این نوبت آفت زنجره پسته را نیز کنترل می کند و دیگری در نیمه دوم تیر ماه می باشد. پس از پایان دوره کارت گذاری باید کارت هارا از روی درختان جمع آوری و سطح آن ها را در صورت استفاده از چسب مخصوص توسط آب گرم همراه با مقدار کمی الکل اتیلیک و در صورت استفاده از اس تی پی با دستمال آغشته به چند قطره نفت تمیز کرد.

 رقم پسته اکبری یکـی از حساسترین ارقام به آفت پسـیل پسـته اسـت، از ایـن رقـم نیـز میتوان به عنوان گیاهان تله اسـتفاده نمـود. وجـود یـک ردیـف درخت پسته با رقم اکبری در حاشیه باغها موجب مـیشـود کـه حشرات کامل پسیل به سمت آن جمع شده و بعد از تخمگـذاری و تبدیل به پوره، روی آن سمپاشی نمود و از آلـودگی بقیـه بـاغ جلوگیری کرد.

 روش های شیمیایی:

برای مبارزه با این آفت لازم است زمان های حساس گیاه مورد توجه قـرار گیـرد کـه مرحله شروع رشد مغز ( از اواسط خرداد ) و پس از آن یعنی پرشـدن مغزپـسته دوره حساس گیاه میباشند.
جمعیت آفت در ابتدای بهار و همزمان با شروع رشد رویـشی درختان پسته معمولاً قابل توجه است.
اما باید توجه داشت کـه در ایـن زمان تعداد متنوعی از دشمنان طبیعی آفات پسیل یعنی شکارگرها و پارازیتوئیدها با جمعیت بسیار زیـاد در محیط فعـال هستند به طوری که جمعیت آفت تا اواخر اردیبهشت مـاه کـاملاً کـاهش مـیابد.


بنابراین در این مرحله مبارزه شیمیایی باید با احتیاط صورت گیرد و توصیه شده است که حدود ۱ماه قبل از برداشت پسته و پس از آن از هرگونه مبارزه شـیمیایی روی درختان اجتناب شود. بنابراین در مراحـل حـساس کـه اشـاره شـد و تنهـا در شرایطی که جمعیت آفت بالا باشد می بایست اقـدام بـه مبـارزه شیمیایی نمود که
براساس توصیه های تحقیقاتی وجود ۱۵عدد پوره پسیل در پـشت و روی برگچه ها اعلام گردیده.

سموم مورد استفاده برای پسیل درخت پسته:

  • فوزالن ۲/۵ در هزار
  • اسپیرودیکلوفن ۰/۳ -۰/۴ در هزار
  • تیامتوکسام ۰/۳ در هزار
  • ایمیدیاکلوپراید ۰/۴ در هزار
  • فن پیروکسی میت ۰/۵ تا ۰/۷ در هزار
  • هگزافلومورون ۰/۵ تا ۰/۷ در هزار
  • استامی پراید ۰/۲ – ۰/۲۵ در هزار
  • فوزالون + تفلوبنزورون  ۲/۵ در هزار
  • تیاکلوپراید ۰/۳ – ۰/۴ درهزار
  • پودر کائولن دو نوبت ۲۰ کیلوگرم در هکتار

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۳- پروانه میوه خوار درخت پسته Recurvaria pistaciicola:

پروانه میوه خوار پسته که در اصطلاح به آن داغوی پسته یا کرم میوه خوار پسته می گویند، در اکثر مناطق پسته خیز ایران وجود دارد و روی قسمت دانه پسته خسارت می زند. این آفت را بیشتر روی دانه های پسته درختان مسن تر می توان دید. در باغ های مسن، به علت وجود پناهگاه زمستانی برای لاروهای زمستان گذران که در شکاف تنه ی درختان و زیر پوست تنه ی آنها، زندگی  می کنند، تراکم جمعیت آن بیشتر است. البته در باغ های جوان نیز گزارش شده است.

مشخصات پروانه میوه خوار درخت پسته:

حشره کامل:

  • حشره کامل، پروانه ای با بال هایی باز به عرض ۹/۵ الی ۱۱ میلی متر است.
  • بال های جلویی آن، خاکستری روشن با خال های کوچک سیاه رنگ است که در قاعده هر یک از بال های جلویی لکه سیاه رنگی دیده می شود.

تخم ها:

  • دارای تخم هایی به رنگ سفید و به اندازه ی ۰/۵ تا ۰/۸ میلی متر است.
  • تخم ها معمولاً بر روی برگ و گاهی دم میوه و دانه های پسته گذاشته می شوند.

لاروها:

  • دارای لاروهایی به رنگ زرد با نوارهای عرضی قرمز رنگ است که در سنین بالا، نوارها سبز کمرنگ می شوند و طول آن ها حداکثر به ۱۲ میلی متر می رسد.

شفیره:

  • دارای شفیره ای به رنگ قهوه ای با طول ۸ میلی متر است که داخل پیله نازکی تشکیل می شود.
  • شفیره ها فاقد کرک و مو هستند.
  • این آفت ۲ نسل در سال دارد.
  • نسل اول در بهار و نسل دوم در اواخر مرداد تشکیل می شود.
  • همانطور که گفته شد این آفت زمستان را به صورت لارو کامل و در داخل پیله های نازک سفید کثیف رنگ در زیر پوست درخت میگذرانند.

نحوه خسرات پروانه میوه خوار درخت پسته:

خسارت نسل اول:

لاروها پس از وارد شدن به میوه از مغز آن تغذیه کرده و میوه های آفت زده ابتدا قهوه ای رنگ می شوند و سپس خشک شده می ریزند. لاروها پس از خوردن محتویات میوه آن را سوراخ کرده و خارج می شوند و سپس وارد میوه دیگر می شوند.

درواقع خسارت نسل اول آفت شدیدتر از خسارت نسل دوم است.

آفات مهم درخت پسته - دانه برفی
خسارت نسل اول

خسارت نسل دوم:

لاروهای نسل دوم به پوست خارجی پسته هجوم می برند و موجب سیاه شدن پوست خارجی و بد رنگ شدن آن می شود. در میوه هایی که در پوست سخت آنها ترکیدگی ایجاد شده باشد یعنی خندان شده باشند لارو پروانه میوه خوار به مقدار جزیی از مغز نیز نغذیه می کند.
محل تغذیه ی لارو این آفت، همیشه با رشد کپک ها همراه است.
در نسل دوم، لاروهای این آفت مسیر ورود میکروارگانیسم ها، از جمله قارچ های میوه های با پوست استخوانی را باز می کنند و این قارچ موجب ترشح زهرابه افلاتوکسین در مغز پسته می شود.

خسارت نسل دوم

روش های مبارزه با پروانه میوه خوار درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • استفاده از نوار مقوایی دور تنه درخت در شهریور ماه برای کاهش جمعیت آفت 

روش های شیمیایی:

  • استفاده از سم اکسی دیمتون متیل ۱/۵ در هزار، بعد از تشکیل میوه های ریز پسته
  • جهت مبارزه می توان از حشره کش های تیودیکارب (لاروین)، آمیتراز (مایتاک) یا متاسیستوکس به نسبت ۱/۵ در هزار همزمان با ریزش حدود دو سوم گل ها در اواخر فروردین ماه یا اوایل اردیبهشت ماه با توجه به شرایط آب و هوایی استفاده نمود.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۴- پروانه چوبخوار درخت پسته Kermania pistaciella Amsel:

پروانه چوبخوار پسته - دانه برفی

یکی دیگر از آفات شایع و مهم درختان پسته، پروانه چوبخوار پسته است. این آفات در اکثر مناطق پسته خیز کشور وجود دارد.  این آفت از راسته بال‌ پولکداران Lepidoptera، خانواده Oinophilidae و زیر خانواده Hieroxestinae می‌باشد. پروانه چوبخوار پسته تا قبل از سال ۱۳۵۰ خسارت زیادی در باغ‌های پسته ایران نداشته است، کاربرد بی‌رویه مواد شیمیایی (حشره‌کش‌ها) در باغ‌های پسته بخصوص از اواخر زمستان تا اوایل بهار در طول سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰ باعث از بین رفتن دشمنان طبیعی این آفت شد.

در حال حاضر به عنوان یکی از آفات درجه اول پسته کشور مطرح است.
پروانه چوبخوار پسته بیشتر به چوب این درخت، خسارت وارد می‌کند.

مشخصات پروانه چوبخوار درخت پسته:

حشره کامل:

  • رنگ بال هایی جلویی آن، به رنگ خاکستری متمایل به سیاه است.
  • بالهای عقبی زرد روشن بوده و دارای یک لکه زرد درشت در قاعده و در محل پیوستگی بال به بدن، و یک لکه
    زرد کوچکتر در کناره میباشند. 
  • بالهای عقبی خنجری شکل بوده و دارای ریشکهایی در کناره بال هستند.
  • در راس بال ها فلس های تیره دیده می شود.
  • در حشرات ماده شکم حجیم و زرد رنگ است. در حالی که در حشرات نر باریک و خاکستری است.
  • پهنای حشرات کامل نر و ماده با بال‌های باز ۱۳-۱۱ میلی‌متر است.

تخم ها:

  •  تخم هایی به رنگ کرم و قایقی شکل دارند.
  • در روی سطوح تخم ها خطوط موازی قرار گرفته است.

لاروها:

  • لاروها به رنگ سفید و در زمان خروج از تخم بسیار ریز هستند.
  • در سنین بعدی به رنگ سفید باقی مانده و تنها آرواره ها و قطعات اسکلریته پیرامون مخرج آنها قهوه ای رنگ می شود.
  • لاروها تا سن سوم، بدون پا هستند.
  • رنگ بدن لاروها در سن چهارم، خاکستری مایل به سیاه شده و ۳ جفت پای سینه ای و ۵ جفت پای شکمی تشکیل می شود.
  • لاروهای سنین اول تا سوم در داخل چوب تغذیه می کنند، به همین دلیل بدون پا هستند.
  • لاروها در سنین آخر یعنی سن چهارم باید از داخل چوب درختان خارج شوند و محل مناسبی را برای شفیره شدن پیدا کنند. لاروها در این سنین دارای پا هستند.

پیله:

  • پیله های این حشرات کشیده و حدود ۶ میلی متر طول دارند.
  • پهنای پیله ها در طرفین سر شفیره زیاد و به طرف انتهای بدن کمتر میشود.
  • بین شفیره داخل پیله و پوست درخت لایه نازکی از تارهای ابریشمی وجود دارد.

شفیره:

  • دارای شفیره هایی زرد رنگ بوده که در قسمت جلویی بدن شفیره، زائده منقارمانندی قرار دارد که در سوراخ کردن پیله ها و خروج از آن نقش دارد.
  • در انتهای شکم شفیره ۶ عدد زائده خار مانند دیده می شود. این خارها موجب آسان تر شدن در هنگام خروچ حشرات کامل می شود.

نحوه خسرات پروانه چوبخوار درخت پسته:

خسارت های ناشی از این حشره به ۲ صورت است، که یکی روی خوشه میوه ها و دیگری روی شاخه میباشد. تخم ها پس از اینکه تفریخ شدند، لاروها وارد خوشه های درخت پسته شده و به شکل کمانه در داخل آن یک دور میزنند. این عمل باعث آلودگی و خشک شدن میوه های نارس می شود. پس از آن، لاروها وارد چوب خوشه می شوند.

پس از تفریخ شدن تخم ها، لاروها به مرکز آوندهای چوبی وارد شده و تغذیه و ایجاد کانال های لاروی را شروع میکنند. این کانال های، باعث فاسد شدن مغز شاخه های جوان شده و سبب خشکیدگی آن ها می شود.

روش های مبارزه با پروانه چوبخوار درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • هرس سرشاخه ها، جمع آوری و سوزاندن آن ها در زمستان
  • شخم زمستانه
    آبیاری منظم و تأمین رطوبت کافی در خاک
  • کوددهی مناسب
  • رعایت فواصل کاشت

روش های شیمیایی:

استفاده از تله های فرمونی برای تخمین جمعیت آفت، تعیین زمان مبارزه و کاهش جمعیت آفت توصیه می شود.
فرمون جنسی چوبخوار پسته %۲ + پرمترین %۶ به صورت ۵ الی ۷قطره (۵۰ میلی گرمی) به صورت یک مرتبه در سال بر روی شاخه های درختان استفاده شود. زمان استفاده از فرمون جنسی چوبخوار پسته، بعد از ظهور حشرات کامل در باغ های پسته است.

  • استفاده از سموم تیودیکارپ  ۱/۵ در هزار
  • هگزافلومورون ۱ در هزار به همراه ۰/۵ درصد روغن،
  • لوفنورون + فنوکسی کارب ۱/۵ در هزار
  • لوفنورون ۱/۵ در هزار
  • بعد از ریزش دو سوم گلبرگ ها و پیدایش پسته ها به اندازه ارزن می توانید از این سموم استفاده نمایید.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۵- پروانه برگخوار درخت پسته Ocneria terebinthina:

پروانه برگخوار درخت پسته - دانه برفی

پروانه برگ خوار سفید پسته یکی از آفات نسبتا قدیمی در درختان پسته محسوب می شود. این آفت در اکثر مناطق پسته خیز ایران وجود دارد و نام محلی آن رائو است. رائو ۳تا ۴ نسل در سال دارد. زمستان گذرانی آن به صورت شفیره و لارو در پناهگاه های مختلف است.

مشخصات پروانه برگخوار درخت پسته:

حشره کامل:

  • حشره کامل دارای بال هایی به رنگ سفید یکدست است.
  • روی بالهای جلوی، لکه های سیاه رنگی که موازی با حاشیه خارجی بال است دیده می شود.
  • حاشیه خارجی بالهای جلو دارای یک ردیف موهای کوتاه و سفیدی است.
  • دارای شاخک هایی به رنگ قهوه ای است.
  • در روی شکم این حشرات، فلس های بزرگ و موهای سفید رنگی دیده می شود.
  •  در انتهای شکم یک دسته موی سفید مایل به زرد وجود دارد.

تخم ها:

  • تخم ها، براق و کروی شکل بوده که در دو طرف آن ها، فرو رفتگی دیده می شود.
  • رنگ تخم ها در ابتدا سبز مایل به زرد است که رفته رفته نقاط قرمز رنگی در روی آن به وجود می آید و در نهایت قهوه ای می شود.
  • ماده ها به طور میانگین ۵۰ الی ۲۵۰ عدد تخم می گذارد.
  • حشرات ماده تخم های خود را روی سطح تحتانی برگها و به ندرت روی سطح فوقانی میگذارند و تخم خود را به وسیله ماده چسبناکی به نسوج گیاه میچسبانند.

لاروها:

  • لاروها به رنگ سبز تیره مایل به قهوه ای هستند.
  • روی هر حلقه ی بدن لاروها، ۸ عدد زگیل در قسمت های جانبی و پشتی دیده می شود.
  • این زگیل ها با موهای سیاه و سفید پوشیده می شود.
  • در قسمت پشتی بدن لارو، نوار سفید مایل به کرم دیده می شود.

شفیره:

  • شفیره ها به رنگ زرد و قهوه ای مایل به سیاه هستند.
  • سطح بدن شفیره مانند لارو دارای زگیل است.
  • شفیره ها به کمک رشته های تار به سطح برگ میزبان می چسبند.
  • سطح شفیره را نیز پوششی نازک از این تارها پوشانده است.

نحوه خسرات پروانه برگخوار درخت پسته:

بیشترین خسارت این آفت در دوران لاروی رخ می دهد. لاروها به محض اینکه از تخم ها خارج می شوند شروع به تغذیه از برگ های درختان پسته می کنند. لاروهای سن دو و سه چنان از برگ های تغدیه می کنند که آن ها را به شکل توری در می آورند.

لاروهای سن یک بعد از خروج از تخم ها در همان محل به تغذیه می پردازند.
همانطور که گفته شد، تغذیه لاروها از برگ ها باعث شفاف شدن (توری شدن برگ)  برگ ها می شود که خود منجر به قهوه ای شدن و ریزش آن ها می شود.


لاروهای سنین بالاتر از تمام برگ به جز رگبرگ ها تغذیه می کنند، بعد از کامل شدن تغذیه لاروها، آن ها در زیر برگ ها یا انشعابات شاخه ها به پیش شفیره تبدیل می شوند. درختان آلوده میوه ای تولید نمی کنند و در صورت تولید میوه بر روی آن ها، میوه تولید شده فاقد مغز است.

روش های مبارزه با پروانه برگخوار درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • تغذیه درختان بصورت منظم و برنامه ریزی شده باعث می شود پروانه برگ خوار پست میزبان مناسب نداشته باشد.
    همچنین کم آبی و یا آبیاری نامنظم درخت خود باعث می شود درختان میزبان پروانه برگ خوار پسته شوند.
  • برای کنترل این آفات می توانید از دشمنان طبیعی آن ها یعنی زنبور پارازیت با نام علمی Brachymeria intermedia از خانواده Chalcididae نیز استفاده نمایید.
  • انجام شخم و یخ آب زمستانه

روش های شیمیایی:

برای مبارزه شیمیایی علیه این آفت در صورت لزوم میتوان از حشره کش های معرفی شده فسفره استفاده نمود. ولی سمپاشی هایی که معمولاً علیه سایر آفات پسته اعمال میشود میتواند علیه این آفت نیز مؤثر واقع شود.

  • فوزالن (زولون) ۲ در هزار
  •  فوزالن + تفلوبنزورون (دارتون) ۲/۵ در هزار
  • فنتیون (لبایسید) ۱/۵ در هزار

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۶- شپشک تنه درخت پسته ( شپشک کنده ای ) Melanaspis inopinat:

این شپشک روی تنه درختان پسته ساکن شده و زیر سپر خود تخم ریزی و سپری می کند. اگر شدت آلودگی به شپشک زیاد باشد باید سم پاشی انجام شود که در ادامه به آن می پردازیم.
شپشک ها حالت ناخوشایند و نازیبایی روی تنه ی درختان پسته ایجاد می کنند. اگر به کمک وسیله ای ( یک تکه چوب ) روی این شپشک ها بکشیم، شیرابه ای قرمز رنگ بیرون می آید که یکی از نشانه های شپشک تنه ای است.

مشخصات شپشک تنه درختان پسته:

  • شکل سپرها در آفات ماده گرد، تخم ها بنفش و پوره ها قهوه ای رنگ هستند.
  • پوره های سن اول در اواخر فروردین تا اوایل اردیبهشت ماه از زیر سپر ها بیرون می آیند. پس از مدتی، بر روی شاخه ها و تنه ی اصلی مستقر می شوند.
  • پوره های سن اول از شیره گیاهی این اندام ها ( شاخه ها و تنه ) تغذیه می کنند. پس از مدت کوتاهی سپر دایره ای شکل آنها ظاهر می شود.
  • این حشره زمستان را به صورت ماده بالغ در زیر سپر ضخیم خود گذرانده و اواخر زمستان درون شکم خود تخم  ریزی می کند.

نحوه خسرات شپشک تنه ای یا کنده ای درخت پسته:

همانطور که گفته شد، پوره های سن اول از شیره گیاهی شاخه ها و تنه تغذیه می کنند. درختانی که آلوده به این بیماری می گردند از سر شاخه ها شروع به خشک شدن و در نهایت ضعف درخت می شود و خیلی سریع به کل باغ سرایت کرده و باغ را از حالت اقتصادی خارج می کند.

در صورت آلودگی درخت، باعث پوک شدن و خندان نشدن پسته ها می گردد.
در تراکم بالا سبب خشکیدگی سرشاخه ها می شود.

روش های مبارزه با شپشک کنده ای درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • تقویت درخت با استفاده از کود پتاسیم
  • هرس زمستانه (شاخه های آلوده تا جایی که خشک شده اند هرس و سوزانده شوند)
  • آبیاری مناسب
  • این آفات در طبیعت دارای پارازیتوئیدهایی از خانواده Encyrtidae ،Aphelinidae، شکارگرهای خانواده Cybocephalidae ،Coccinellidae کنه شکارگر و بالتوری می باشند.

روش های شیمیایی:

با توجه به خروج پوره های شپشک کنده‌ای پسته در بعضی از باغات، جهت مبارزه شیمیایی با این آفت با مشورت کارشناسان و پس از اطمینان از خروج حداقل %۵۰ پوره های شپشک صورت می گیرد.

جهت مقابله با شپشک کنده ای پسته نیاز به حداقل دو مرحله سم پاشی به شرح زیر است:

  • مرحله اول: اتیون ۱/۵ تا ۲ لیتر + روغن ولک ۵ تا ۱۰ لیتر در هزار لیتر آب
  • مرحله دوم: دیازینون ۱/۵ لیتر + روغن ولک ۵ تا ۱۰ لیتر در هزار لیتر آب

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۷- شپشـک ســرشاخه و میـوه پسـته ( واوی پسته ) Lepidosaphes pistacia:

شپشک واوی یا سرشاخه پسته - دانه برفی

این گونه شامل دو فرم یا دو زیر گونه به نام های L. pistaciae typica و L. pistaciae pistacicola است که فرم typica معمولاً روی برگ ها و شاخه های جوان و فرم pistacicola روی تنه و شاخه های قطور زندگی میکنند.

نام دیگر شپشک سرشاخه پسته، شپشک واوی است.

این شپشک ها در تمام مناطق پسته خیز کشور نیز دیده شده است.
سپر این شپشک ها در واقع تا حدودی بشکل (واو) می باشد و رنگ آن از خاکستری روشن تا قهوه ای روشن متغیر است.  این آفات روی تمام اندام های هوایی گیاه از قبیل پهنک برگ، دمبرگ، محورهای اصلی و فرعی خوشه، میوه و سرشاخه مستقر می شود.

مشخصات شپشک واوی یا سرشاخه پسته:

  • ماده ها دارای سپرهایی به رنگ قهوه ای روشن با کناره ای روشن تر هستند.
  • بدن حشره ماده بیضی شکل و شبیه یک گلابی است.
  • تخم ها حدود ۰/۲۷ و بیش از دو برابر عرض آن است.
  • تخم های آفت را اسفندماه در زیر سپر می توان دید.
  • این تخم ها در شرایط کرمان از دهه سوم فروردین ماه و در استان های سرد کشور مانند اصفهان و قزوین به ترتیب در اوایل و اواسط اردیبهشت ماه همزمان با باز شدن جوانه های میوه و شاخه تفریخ می شوند.
  • رنگ تخم ها سفید و تعداد آن ها از ۶۰ الی ۷۰ متغییر است.
  • پوره های سن اول به رنگ زرد با طول ۰/۴ تا ۰/۴۴ و عرض ۰/۱۶ تا ۰/۲۰ میلی متر دیده می شود. این پوره ها در همان ابتدا متحرک هستند.
  • پوره ها به سوی اندام های تازه روییده درخت رفته و با تغذیه از شیره آن ها به ترشح سپر می پردازند.
  • پوره های سن دوم قهوه ای پررنگ می باشند.
  • سپر پوپاریوم حشره نر باریک تر از سپر ماده و رنگ آن هم روشن تر است.
  • سپردار واوی پسته، زمستان را بصورت ماده بالغ و یا پوره سن دوم وگاهی بصورت تخم در زیر سپر می گذراند.

شپشک واوی یا سرشاخه پسته - دانه برفی

نحوه خسرات شپشک واوی یا سرشاخه درخت پسته:

شپشک های واوی سرشاخه درخت پیسته، بیشتر به درختان ضعیف حمله ور می شوند. در اثر آلودگی شدید، باعث باریک شدن سرشاخه ها، بدشکلی میوه ها و در نهایت ضعف درختان می شود. در زمان پوست گیری پسته (در صورتی که آلودگی در دانه ها باشد) دانه ها نارس مانده، پوسته قرمز رنگ می شود و به پوسته استخوانی میچسبد و در دستگاه پسته پوستکن، پوست نمی شوند.

پوره های نوزاد اغلب روی خوشه می روند و روی دم خوشه مستقر می گردند.
در صورتی که جمعیت این شپشک روی میوه زیاد باشد رشد مغز تشکیل نخواهد شد.
ولی رشد بخش رویی میوه تا فصل برداشت ادامه دارد.
میوه های سالم هم نمی رسند و خندان نمی شوند.
اگر جمعیت روی میوه زیاد نباشد، تاثیر قابل توجهی در رشد مغز به وجود نمی آید.

شپشک واوی یا سرشاخه پسته - دانه برفی

روش های مبارزه با شپشک واوی درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • تقویت درخت با استفاده از کود پتاسیم
  • هرس زمستانه
  • این آفات در طبیعت دارای پارازیتوئیدهایی از خانواده Encyrtidae ،Aphelinidae، شکارگرهای خانواده Cybocephalidae ،Coccinellidae کنه شکارگر و بالتوری می باشند.

روش های شیمیایی:

با توجه به خروج پوره های سپردار واوی پسته در بعضی از باغات، جهت مبارزه شیمیایی با این آفت با مشورت کارشناسان و پس از اطمینان از خروج حداقل %۵۰ پوره های شپشک صورت می گیرد.

جهت مقابله با شپشک واوی پسته نیاز به حداقل دو مرحله سم پاشی به شرح زیر است:

  • مرحله اول: اتیون ۱/۵ تا ۲ لیتر + روغن ولک ۵ تا ۱۰ لیتر در هزار لیتر آب
  • مرحله دوم: دیازینون ۱/۵ لیتر + روغن ولک ۵ تا ۱۰ لیتر در هزار لیتر آب

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۸- سوسک ریشـه و طوقه خــوار پسته (کــاپنودیــس) Capnodis cariosa hauseri:

یکی دیگر از آفات درختان پسته سوسک ریشه و طوقه خوار با نام علمی  Capnodis cariosa hauseri می باشد. کاپنودیس یا سوسک ریشه پسته یکی از عوامل مهم خشک شدن و نابودی درختان پسته در مناطق پسته کاری می باشد. سوسک ریشه در ایران تحت عنوان‌ ((قرآن خون)) و ((حشره دعا خون)) شناخته می شود.

مشخصات سوسک ریشه و طوقه خوار درخت پسته:

  • حشرات کامل سوسک درشتی با طول بدن ۳۵ الی ۴۰ میلی متر است.
  • رنگ بدن این حشرات سیاه رنگ بوده ( مات ) و با پوششی از پولک ‏های ظریف سفید رنگ دیده می شود.
  • سر حشره به سمت پایین خمیده بوده و دارای دو چشم بیضی شکل و کشیده است.
  • قفسه سینه در سطح جلو عریض و به طرف عقب باریک می شود، سطح قفسه سینه پوشیده از نقش های برجسته به رنگ سیاه مات است.
  • روی باله های این سوسک، نقاط سفید رنگی به صورت نامنظم و پراکنده وجود دارد.
  • روی هر باله، حدودا ۸ خط شیاری کم عمق و نسبتا موازی دیده می شود.
  • تخم های حشرات، بیضی شکل و به رنگ سفید شیری است.
  • حشرات ماده طراف طوقه، شکاف های پوست تنه درختان مسن و یا در شکاف های خاک و به ندرت روی برگ ها و شاخه های درختان میزبان تخم گذاری می کند.
  • لاروها به رنگ زرد کمرنگ دیده می شوند.

سوسک ریشه و طوقه خوار درخت پسته - دانه برفی

  • بدن لاروها کشیده، کم مو و تسبیحی شکل است.
  • سر لاروها کوچک، سیاه رنگ و در سینه اول فرورفته می باشد. سینه اول لارو دارای ۲شیار و در سطح شکمی دارای یک شیار می باشد. شیارهای سطح پشتی در جلو به هم متصل شده و تشکیل شکلی شبیه عدد ۸ را می دهند.
  • شفیره ها در انتهای کانال لاروی و نزدیک به سطح خاک و یا محل طوقه تشکیل می شود

نحوه خسرات سوسک ریشه و طوقه خوار درخت پسته:

حشرات کامل از جوانه ها، برگ های جوان و گاهی از دمبرگ های پسته و هم چنین از برگ درختان کاج و سرو تغذیه می نماید.
لارو سن اول پس از خروج از تخم در سطح و یا در داخل خاک به کمک موهایی که در سطح بدن خود دارد به خوبی حرکت می کند و خود را به طوقه و ریشه های اصلی درختان پسته و… می رساند. تغذیه لاروها بیشتر از لایه زاینده و بافت پوست است و از استوانه مرکزی فقط لایه نازکی مورد تغذیه قرارمی‌گیرد. در محل های اسقرار این لاروها، مواد نارنجی از فضولات لاروها، بقایای نسوخ گیاه و ترشحات ریشه به چشم می خورد. 


در اثر تغدیه لاروها جریان شیره نباتی قطع می‌شود، این امر منجر به کاهش رشد شاخه ها و باردهی درخت می شود. پوست قسمت های مورد حمله لاروها اگرچه ظاهر طبیعی خود را تا حدودی حفظ می کند ولی عملا بافت های سطحی مرده بوده و با فشار مختصری متلاشی می شوند. 

لاروها یکی دیگر از عوامل مهم در پدید آمدن بیماری قارچی گموز هستند.

روش های مبارزه با شپشک واوی درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • تقویت درختان و تغذیه اصولی با استفاده از کودهای پتاس
  • آبیاری به موقع
  • یخ آب زمستانه
  • شخم زدن خاک داخل باغ
  • خارج کردن به موقع لاروها از داخل کانال با مفتول سیمی باعث کاهش جمعیت آفت می گردد.

روش های شیمیایی:

مبارزه شیمیایی با استفاده از اندوسولفان یا سم فنیتروتیون به نسبت ۶ در هزار ( ریختن ۱۰ تا ۱۵ لیتر از محلول سمی داخل تشتک در پای طوقه درختان ) برای از بین بردن تعدادی از لاروهای آفت.
بهترین زمان مبارزه اواخر اردیبهشت ماه می باشد.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۹- زنبــور سـیاه مغز خوار پسته Eurytoma plotnikovi Nikolskaya:

زنبور سیاه مغزخوار پسته با نام لاتین Pistachio seed wasp و نام علمی Eurytoma plotnikova از راسته ی Hymenoptera و خانواده ی Eurytomidae است و جز آفات مهم پسته بشمار می رود. این آفت در بهار، به محض گرم شدن هوا، زنبور های بالغ پدیدار می شوند و شروع به سوراخ کردن روی تنه می کنند و ماده ها به دنبال دانه های خام برای گذاشتن تخم هایشان (معمولا یک تخم در هر میوه یا دانه) خواهند بود.

مشخصات زنبور سیاه مغز خوار درخت پسته:

  • حشره ی بالغ ماده با بدنی به طول ۴ ۴/۵ میلی متر، به رنگ قهوه ای مایل به قرمز است. سر این حشره سیاه رنگ بوده و قفسه سینه و شکم دارای لکه های سـیاه اسـت. قسمتی از شاخک ها، پاها و رگبال ها زرد رنگ است.
  • حشره بالغ نر کوچکتر از ماده و به طول ۴ میلی متر با بدنی سیاه و پاهای زرد رنگ است. رنـگ شـاخک سـیاه و مفصل های آن شکل خاصی داشته و در انتها باریک می شوند.

  • دارای تخم هایی تخم مرغی شکل، سفید رنگ و کشیده که در انتها دارای رشته باریکی است.
  • حشرات ماده، یک عدد تخم روی سـطح داخلـی پوسـت اسـتخوانی میوه و در قسمت نوک میوه قرار می دهند.
  • هر حشره حدود ۵۰ ۶۰ عدد تخم می گذارد.
  • لاروهای این آفت سفید، فاقد پا، قوسی شکل و حداکثر ۶ تا ۸ میلی متر طول دارد.
  • لاروها، دارای ۱۳حلقه که در دو انتها باریک شده، هستند.
  • آرواره لارو به رنگ قهوه ای تیره و دارای دو دندانه است.
  • تشخیص لارو این گونه از گونه های مشابه از روی مقایسه آرواره های بالا انجام می شود و در روی آرواره های بالایی لارو ها فقط دو دندانه مشاهده می شود.
  • شفیره این حشره شبیه حشره کامل می باشد که به وسیله لایه شفافی پوشیده شده است.
  • رنگ شفیره در ابتدا سفید براق که به تدریج به رنـگ قهـوه ای مایـل بـه قرمـز درمـی آیـد.
  • این آفت یک نسل در سال دارد.
  • پاییز و زمستان را به صـورت لارو کامـل داخـل میوه های باقیمانده روی درخت یا کف باغ به حالت دیاپوز می گذراند.

نحوه خسرات زنبور سیاه مغز خوار درخت پسته:

لارو ابتدا پوسته بذر را سوراخ کرده و از لپه ها تغذیه نموده و سپس از پوسته بذر و قسمت های مختلف آن تغذیه می کند.

با کامل شدن رشد مغز و رسیدن میوه های پسته، رشد لاروها نیز کامل می شود.
در اواخر زمستان دوباره شـروع بـه فعالیـت کـرده و باقیمانـده مغـز و پوسـته مغـز را کـاملاً خورده و در نهایت به جز فضولات چیزی ازمغز پسته باقی نمی گذارند.
میوه های مـورد حملـه چروک خورده و به تدریج خشک می شود و به علـت اسـتحکام دم میـوه از درخـت جـدا نشـده و موقـع برداشت و تکان دادن درخت روی درخت باقی می مانند.

زنبور مغز خوار درخت پسته - دانه برفی

روش های مبارزه با زنبور سیاه مغز خوار درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • برداشت کامل محصول از روی درختان پسته
  •  جمع آوری و سوزاندن میوه های آلوده باقیمانده در بالای درخت و یا ریخته شده در زیر درخت
  •  میوه های پوک حاصل از فرآوری نزدیک باغ ها نگهداری نشوند.
  •  میوه های آلوده به مناطق غیر آلوده برای فرآوری و انبارداری حمل نشود.

روش های شیمیایی:

با توجه به بیولوژی این آفت و اینکه مدت طولانی از زندگی آن ها به صورت لارو درون میوه هـای آلوده و باقیمانده در روی درختان پسته و ریخته شده در کـف بـاغ سـپری مـی گـردد. بنـابراین مبـارزه شیمیایی برای مرحله لاروی آفت، امکانپذیر نیست. همچنین مبارزه شیمیایی با حشرات کامل این آفت با موفقیت کامل همراه نمـی باشـد.

جمع آوری میوه های باقی مانده روی درخت و کف باغ در طول پاییز و زمستان، و سـوزاندن آن هـا بـه طوری که عملیات جمع آوری وسوزاندن میوه های آلوده حداکثر تا اواخر اسفند خاتمه یابد. ایـن روش مبارزه فوق العاده موثر است به شرط آن که کلیه میوه های بـاقی مانـده در بـاغ، جمـع آوری و مبـارزه در یک منطقه به صورت همگانی انجـام شـود.


در زمستان های خیلی سرد که برودت هوا به – ۲۰ درجه سانتیگراد و پایین تـر مـی رسـد، مـرگ و میر لاروها زیادتر شده و میزان تلفات تا % ۷۰ نیز مـی رسـد، بـه نظـر مـی رسـد فاکتورهـای فیزیکـی محیط، پس از شکسته شدن دیاپوز و شروع فعالیت مجدد لاروها، نقش عمده ای در تلفات آن ها دارد. بنابراین اساسی ترین راه برای کنترل این آفات مدیریت مناسـب مبـارزه مـی باشـد.

اگر موارد فوق رعایت شود و همچنین در صورتی که در بهار جمعیت بالای از این آفات مشاهده شـد مبـارزه شیمیایی بر علیه آفات دیگر پسته را طوری تنظیم نمود که روی حشرات کامل این زنبور ها نیز موثر باشد. مثلا تجربه نشان داده است که حشره کش کونفیدور روی پسیل معمولی پسته ثبت شـده است و روی حشرات کامل این آفات موثر است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۰- زنبور طـــلایـی مغـز خــوار پسـته Megastigmus pistaciae Walker:

زنبور طلایی مغز خوار درخت پسته - دانه برفی

یکی دیگر از آفات درختان پسته زنبور طلایی مغز خوار درخت پسته است که در اغلب باغ های پسته کشور دیده می شود. همانطور که از اسم این زنبور مشخص است، این آفات به رنگ زرد یا طلایی هستند.

مشخصات زنبور طــلایی مغز خوار درخت پسته:

  •  حشره ی بالغ آن به طول ۳ – ۵/۵ میلی متر بوده و رنگ قسمت شکم آن زرد است.
  • دارای چشم های مرکب قرمز رنگ با گونه های برجسته و شاخک های ۱۴ بندی است.
  • تخم ریز تیره رنگ به خصوص قبل از جفت گیری متورم شده و از قسمت پشتی بر آمده است.
  • حشرات کامل ماده بعد از جفت گیری تخم های خود را داخل مغز پسته قرار مـی دهنـد.
    لاروها ورمی فرم، کمی خمیده و به رنگ سفید کدر که بدن آن از ۱۳ بند تشکیل شده و اندازه لارو کامل ۶ میلی متر می باشد.

  • دارای شفیره ای شیری رنگ بوده که اندازه حشره بالغ است و داخل مغز میوه خورده شده تشکیل میشود.
  • زمستان را به صورت لارو کامل درون میوه های آلوده موجود روی درخت و میوه های ریخته در پای درخت و نیز دانه های پوک حاصل از فراوری پس از برداشت به حالت دیاپوز می گذارند.
  • بر خلاف زنبور سیاه، دو نسل در سال دارد.
این مطلب را هم بخوانید !
درخت برگ بو

نحوه خسرات زنبور طلایی مغز خوار درخت پسته:

پسته هایی که آلوده به لارو زنبـور هسـتند پوسـت چروکیـده و تیـره رنگ دارند ولی پسته های پوک دارای پوست صاف و روشن و بدون چروکیدگی می باشـند.


بعـد از تفـریخ تخم، لارو از جنین و با شروع رشد مغز از مغز پسته ( لپه ها ) تغذیه کرده ولی از پوسـته بـذر پسـته تغذیـه نمی کند. خسارت این آفت در این مرحله باعث لکه دار شدن و سیاه شدن و خشک شدن میوه پسته می گردد.


سوراخ خروجی زنبورهای بالغ نسل بهاره با سوراخ خروجی نسل تابستانه متفاوت دارد.
به این ترتیب که در نسل اول بهاره چون میوه جوان است پس از ایجاد سوراخ و خروج حشره، بافت گیاهی روی پوست ترمیم میشود، ولی سوراخ خروجی زنبور های نسل تابستانه برآمدگی پیدا کرده و منظره ای شبیه دهانه کوه آتشفشان پیدا می کند.درواقع خسارت این آفت مربوط به تغذیه لاروها از مغز پسته است. لاروها در مغز سـکونت کـرده و از مغز میوه بدون خسارت به پوسته آن تغذیه می کنند.
لاروهای نسل بهاره حدود نیمـی از مغـز را تغذیه نموده ولی لاروهای نسل تابستانه که زمستان را درون مغز سپری می کنند تمـامی مغـز را تغذیـه کرده و تنها پوسته مغز و فضولات خود را باقی می گذارند.

جمعیـت زنبـور طلایی با وجود آن که دارای ۲ نسل می باشد از زنبور سیاه کمتر است و احتمالاً بدین علت میباشـد کـه اغلب ماده های زنبور طلایی در نسل تابستانه دیرتر ظاهر می شوند و چون در این موقع پوسـت اسـتخوانی میوه پسته سخت شده، زنبورها موفق به تخم ریزی نشده و تلف می گردند. به همین دلیل میـزان خسـارت زنبور سیاه بیشتر از زنبورطلایی می باشد.

روش های مبارزه با زنبور سیاه مغز خوار درخت پسته:

روش های فیزیکی:

زنبور طلایی مغز خوار پسته دارای دشمنان طبیعی از گروه زنبورهای پارازیتوئیـد مـی باشـد کـه دو گونه از آن ها  می باشد ( Eupelmus urozonus (Torymidae و Pteromalidae ) Cyrtoptyx pistaciae ) می باشد.

  • برداشت کامل محصول از روی درختان پسته
  •  جمع آوری و سوزاندن میوه های آلوده باقیمانده در بالای درخت و یا ریخته شده در زیر درخت
  •  میوه های پوک حاصل از فرآوری نزدیک باغ ها نگهداری نشوند.
  •  میوه های آلوده به مناطق غیر آلوده برای فرآوری و انبارداری حمل نشود.

با توجه به اینکه خسارت زنبور طلایی مغزخوار پسته در نسل اول که با تغذیه لارو این آفـت از جنـین پسته، باعث لکه دار شدن و سیاه شدن و خشک شدن میوه پسته می گردد و در ادامه لاروهایی که بعد از رشد اولیه مغز به لپه ها حمله می کنند رشد خود را کامل می کنند و به حشره کامـل تبـدیل مـی شـوند و باعث ایجاد نسل بعدی می گردند. بنابراین برداشت زود هنگام و جمع آوری و معدوم کـردن پسـته هـای آفت زده رویدرخت در این مرحله و قبل از خروج حشرات کامل تابستانه باعـث کـاهش جمعیـت ایـن آفت و همچنین باعث کاهش خسارت نسل دوم این آفت می گردد.

روش های شیمیایی:

با توجه به بیولوژی این آفت و اینکه مدت طولانی از زندگی آن ها به صورت لارو درون میوه هـای آلوده و باقیمانده در روی درختان پسته و ریخته شده در کـف بـاغ سـپری مـی گـردد. بنـابراین مبـارزه شیمیایی برای مرحله لاروی آفت، امکانپذیر نیست. همچنین مبارزه شیمیایی با حشرات کامل این آفت با موفقیت کامل همراه نمـی باشـد.

جمع آوری میوه های باقی مانده روی درخت و کف باغ در طول پاییز و زمستان، و سـوزاندن آن هـا بـه طوری که عملیات جمع آوری وسوزاندن میوه های آلوده حداکثر تا اواخر اسفند خاتمه یابد. ایـن روش مبارزه فوق العاده موثر است به شرط آن که کلیه میوه های بـاقی مانـده در بـاغ، جمـع آوری و مبـارزه در یک منطقه به صورت همگانی انجـام شـود.
در زمستان های خیلی سرد که برودت هوا به – ۲۰ درجه سانتیگراد و پایین تـر مـی رسـد، مـرگ و میر لاروها زیادتر شده و میزان تلفات تا % ۷۰ نیز مـی رسـد، بـه نظـر مـی رسـد فاکتورهـای فیزیکـی محیط، پس از شکسته شدن دیاپوز و شروع فعالیت مجدد لاروها، نقش عمده ای در تلفات آن ها دارد. بنابراین اساسی ترین راه برای کنترل این آفات مدیریت مناسـب مبـارزه مـی باشـد.

اگر موارد فوق رعایت شود و همچنین در صورتی که در بهار جمعیت بالای از این آفات مشاهده شـد مبـارزه شیمیایی بر علیه آفات دیگر پسته را طوری تنظیم نمود که روی حشرات کامل این زنبور ها نیز موثر باشد. مثلا تجربه نشان داده است که حشره کش کونفیدور روی پسیل معمولی پسته ثبت شـده است و روی حشرات کامل این آفات موثر است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۱- ســوســک ســر شـاخه خـوار پســته Hylesinus vestitus:

سوسک سرشاخه خوار پسته - دانه برفی

سوسک سرشاخه خوار پسته، از آفات ثانویه  این درختان محسوب می شود که در صورت ازدیاد می تواند باعث ضعیف شدن آن ها شوند.

این آفات تنها یک نسل در سال دارد.
نام دیگر این سوسک، سوسکو می باشد.

مشخصات سوسک سرشاخه خوار درخت پسته:

  • حشرات کامل به طول ۳ میلی متر با بدنی خرمایی رنگ است.
  • دولکه خرمایی تیره در روی بال پوش های آن دیده می شود.
  • در روی بدن این حشره موهایی ظریف دیده می شود.
  • هر حشره ماده در حدود ۸۰ تا ۱۰۰ تخم می گذارد.
  •  طول دوره تفریخ تخم ها با توجه به درجه حرارت محیط، بین ۱۰ تا ۲۰ روز متفاوت می باشد.
  • تخم های حشرات ماده سفید، بیضی و شفاف است.
  • لاروها، شیری رنگ بوده و بدون دست و پا هستند.
  • زمستان گذرانی این حشرات به صورت لارو سنین مختلف سپری شده و لاروها در اسفند ماه در انتهای کانال تبدیل به شفیره می شوند.
  • طول دوره شفیرگی در حدود یک ماه به طول می انجامد و حشرات کامل از اواسط فروردین تا اوایل اردیبهشت ماه با ایجاد سوراخی از چوب‌های پسته شروع به خارج شدن می کنند.
  • خروج حشرات کامل تدریجی است و ممکن است در اکثر ماه های بهار و تابستان نیز دیده شوند.

نحوه خسرات سوسک سرشاخه خوار درخت پسته:

 حشرات کامل آن از اواسط فروردین ماه تا اوایل اردیبهشت ماه در باغ ظاهر می شوند و در محل زاویه ی میان سرشاخه و دمبرگ، جوانه های تازه تشکیل شده را می خورند و با ایجاد سوراخ به سمت زیر محل جوانه می روند و دالان کوتاهی در وسط چوب ایجاد می کند. در نتیجه این جوانه ها که باید سال بعد به شاخه و میوه تبدیل شوند، از بین می روند.

 کانال ایجاد شده توسط حشرات کامل در حدود ۵ سانتی متر و توخالی می باشد.
لاروهای این سوسک زیر پوست شاخه های خشک شده درختان پسته زندگی می کنند و همراه با تغذیه خود دالان هایی ایجاد می نمایند. بیشترین خسارت این آفات در طول فصل های بهار و تابستان بوده که آن هم مربوط به تغذیه آفت بالغ از جوانه های پسته است.
پس از مرحله فوق، حشرات بالغ از اوایل پاییز به بعد به برای ادامه نسل از داخل دالان ها خارج شده و برای تخم ریزی به چوب های پسته تازه هرس شده و درختان خشک شده در همان سال حمله میکنند. این عمل تا اواخر زمستان و گاهی تا فروردین ماه سال بعد ادامه پیدا می کند.

روش های مبارزه با سوسک سرشاخه خوار پسته:

روش های فیزیکی:

  • جمع آوری و سوزاندن چوب های خشک و تازه هرس شده باغ
  • آبیاری درست و بموقع
  • تقویت درخت با استفاده از کود پتاسیم
  • رعیت بهداشت و اصول باغداری
  • اجتناب از انبار نمودن چوب ها و شاخه های پسته جهت مصارف سوختی در منازل و انبار های نزدیک به باغ های پسته. در صورت انبار کردن چوب ها و شاخه های درختان پسته جهت مصارف سوختی، حتما باید آن ها با استفاده از نفت یا گازوئیل نیمه سوز شده و بعد نگهداری شوند تا حشره قادر به تخم ریزی روی آن ها نباشد.
  •  با تله گذاری در طول پاییز و زمستان با چوب‍های تازه هرس شده و سوزاندن آنها در اسفند ماه می توان با آفات مبارزه کرد.

روش های شیمیایی:

  • سمپاشی اواخر فروردین تا اوایل اردیبهشت با فنیتروتیون ۲/۵ لیتر + ۲/۵ لیتر صابون مایع و یا ریکا + ۷ الی ۱۰ لیتر نفت در هزار لیتر آب 

نحوه اختلاط موارد نام برده: ابتدا مایع ظرفشویی را داخل ظرفی ریخته و به تدریج نفت به آن اضافه کنید و خوب هم بزنید تا به خوبی مخلوط شوند. سپس سم اضافه کنید و بعد از حل شدن سم در آب، مخلوط به تانکر منتقل شود. درمدت زمان سمپاشی مخلوط درون تانکر هر ۱۰ دقیقه یک بار هم زده شود و سمپاشی در هوای خنک و آرام انجام گیرد. بعد از عملیات سمپاشی تانکر، شیلنگ ها وبه خوبی شست و شو شوند.
در صورتی که سوسک ها هنوز کانال ورودی عمیقی بیشتر از یک سانتی متر ایجاد نکرده اند ضرورتی به استفاده از نفت و صابون مایع به همراه فنیتروتیون نمی باشد.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۲-  انواع سن درخت پسته:

از آفات مهم و درجه اول درختان پسته بوده که هر ساله خسارت چشم گیری به محصول پسته وارد می کنند. سن ها انواع مختلفی مثل  سن سبز یکدست، سن سبز با لکه سفید، سن قهوه ای و قرمز دارند.

زمستان گذرانی سن ها به صورت حشره کامل، در زیر بوته های گیاهان مختلف و یا گاهی در پناهگاه های درختان در ارتفاعات می باشد. این آفات در اواسط فروردین ماه از استراحتگاه های خود خارج شده و بر روی میزبان های تازه روئیده به ویژه اسپند تغذیه و تخم ریزی می کنند.
در صورت نا مساعد شدن شرایط طبیعی، خشک شدن و از بین رفتن میزبان های وحشی و بالا رفتن جمعیت، سن ها به سمت باغ های پسته هجوم آورده و ابتدا از علف های هرز اطراف و داخل باغ های پسته سپس به میوه های درخت پسته هجوم آورده و از آن ها تغذیه می کنند.

سن هایی که در حال حاضر در باغ های پسته شناسایی شدند متعلق به خانواده ( Pentatomidaeسن های بدبو ) و ( Lygeidae سن های بذر خوار ) می باشند.

سن های درختان پسته خود به چند گروه تقسیم می شوند و انواع مختلفی دارند که در ادامه به آن ها می پردازیم:

الف) سن های سبز یکدست پسته Acrosternum spp

از این جنس  دارای دو گونه به نام های Acrosternum millieri و Acrosternum heegeri در مناطق پسته کاری ایران است.

  • این سن دارای ۳ تا ۵ نسل در سال بوده و حشرات کامل به رنگ سبز یکدست است.
  • زمستان گذرانی به صورت حشرات کامل در حال دیاپوز به رنگ قرمز آجری یا مسی رنگ در زیر پوستک تنه درختانی  مثل گز، سنجد و … در اطراف باغهای پسته سپری میگردد.
  • این حشرات در اواسط فروردین از مکان های زمستان گذران خارج شده و بر روی میزبان های تازه روئیده به ویژه بوته های اسپند در داخل و اطراف باغ های پسته تغذیه و سپس به صورت دسته ای تخم ریزی می کند.

سن های سبز یکدست درخت پسته - دانه رفی

ب) سن های سبز با لکه سفید پسته

این جنس دارای دو گونه به نام های Brachynema signatum و Brachynema germari در مناطق پسته کاری ایران است.

  • این سن دارای ۳ تا ۵ نسل در سال بوده و حشرات کامل به رنگ سبز با لکه سفید در انتهای سپرچه است.
  • زمستان گذرانی به صورت حشرات کامل به رنگ قهوهای تا قهوهای کمرنگ در مناطق کوهستانی و زیر انواع بوته های وحشی نظیر درمنه، قیچ سپری می کنند.
  • این حشرات در اواسط فروردین از مکان های زمستان گذران خارج شده و بر روی میزبان های تازه روئیده به ویژه بوته‌های اسپند تغذیه و سپس به صورت دسته ای تخم ریزی می کنند. در صورت نامساعد شدن شرایط طبیعی (حدوداً از اواخر خرداد) و خشک شدن و خشبی شدن میزبان های وحشی و بالا رفتن جمعیت، سنها به سمت باغهای پسته حمله می کنند.
  • این آفات از اواخر شهریور همزمان با رسیدن میوه کامل پسته و برداشت محصول به تدریج به سمت مناطق زمستان گذران در مناطق کوهستانی مهاجرت می کنند.

ج) سن قهوه ای پسته Apodiphus amygdali:

این آفت به درخت پسته، توت، نارون، زردآلو و… تغذیه کرده و نسبت به گونه های قبلی دارای جمعیت کمتری است.

  • این آفت برخلاف سن های سبز دارای ۱ نسل در سال است.
  • حشره کامل دارای بدنی قهوه ای مایل به سیاه بوده که روی سطح آن نقاط زرد رنگ و خاکی دیده می شود.

د) سن قرمز پسته Lygaeus pandurus:

حشره کامل دارای بدنی قرمز رنگ بودهکه روی سطح آن نوار های سیاه رنگ دیده می شود.

  • این سن دارای ۳ تا ۵ نسل در سال است.
  • زمستان گذرانی به صورت حشرات کامل در حال دیاپوز در پناهگاههای مختلف نظیر زیر پوستک تنه درختان گز، سنجد، انگور و … در اطراف باغ های پسته سپری میگردد.
  • حشرات کامل در اوایل فصل اردیبهشت به سمت باغ های پسته حمله می کنند و تا سخت شدن پوست استخوانی قادر به تغذیه از میوه پسته می باشند.
  • گونه Lygeaus equestrisi از این خانواده با اندازه کوچکتر نسبت به سن قرمز Lygeaus pandurus نیز با جمعیت نسبتاً کم در باغهای پسته مشاهده می شود.

سن های قرمز درخت پسته - دانه برفی

نحوه خسارت سن های زیان آور:

هر ۴  گروه این سن ها با تغذیه از مرحله تشکیل میوه تا سخت شدن پوست استخوانی موجب سیاه شدن تمام میوه در ابتدای فصل شده و میوه های خسارت دیده بر روی درختان، خشک شده و ریزش می کنند.


 در اثر تغذیه سن ها در اوایل فصل در روی پوست سبز میوه شیره گیاهی به صورت قطرات شفافی خارج شده و محل تغذیه کاملاً مشخص می شود و همچنین در وسط داخلی میوه ها شبکه های تور مانند سفید رنگی نیز قابل مشاهده است.

از مرحله سخت شدن پوست استخوانی تا مغز بندی میوه ها، دیگر نشانه های تغذیه و لکه های قهوه ای در روی پوست سبز رویی مشاهده نمی شود و محل تغذیه سن ها در سطح داخلی پوست استخوانی به صورت نقاط سیاه رنگ دیده می شود. تغذیه سن ها در این مرحله از جنین در حال رشد، سبب پوکی و اسفنجی شدن جنین و تغذیه از مغز میوه ها سبب ایجاد لکه های نکروز فرو رفته قهوه ای رنگ بر روی مغز میوه ها می شود.
در این مرحله سن ها قادر به انتقال قارچ Nematospora coryli بوده و بیماری ماسوی پسته (سفید و لغزنده شدن اطراف مغز میوه ها) را نیز ایجاد می کنند.

روش های مبارزه باسن های زیان آور پسته:

روش های فیزیکی:

  •  حمایت از دشمنان طبیعی به ویژه زنبورهایی که تخم سن را پارازیت می‎کنند.
  • عدم حذف علف های هرز مناطق کوهستانی و دشت های اطراف باغ پسته در زمان حمله سن ها
  • حذف علف های هرز میزبان سن های زیان آور پسته مانند اسپند، گونه های شور، علف خرس، شور کاکلیر و گل قاصد در باغ در اوایل و اواخر فصل رویشی
  • حذف علف های هرز در ابتدای سال و یا بعد از اتمام مبارزه با هجوم سن ها توصیه می گردد در غیر اینصورت در زمان حمله سن از کندن و از بین بردن علف های هرز داخل و اطراف باغ خودداری گردد.

روش های شیمیایی:

در زمان سمپاشی بایستی علاوه بر درختان پسته، علف های هرز داخل باغ پسته نیز سمپاشی شود.

  • در صورت حضور جمعیت قابل توجه سن‌ها می توانیداز سموم فنیتروتیون ۱/۵در هزار و تیامتوکسام + لامبداسای هالوترین ۰/۳ در هزار استفاده کنید.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۳- سنک درخت پسته:

به بعضی از سن ها به علت کوچکی جثه سنک (سن کوچک) می گویند. سنک ها از راسته خرطوم مفصلی ها هستند.

سنک های درختان پسته خود به چند گروه تقسیم می شوند و انواع مختلفی دارند که در ادامه به آن ها می پردازیم:

الف) گونه Megacoelum

دو گونه از این جنس به نام های Megacoelum brevirostre و Megacoelum tricolor از مناطق پسته کاری استان کرمان روی درختان پسته و علف های هرز باغ های پسته به ویژه خار شتر شناسایی شده است. گونه M.breviroste گونه غالب از این جنس در استان کرمان می باشد.

  • از نظر شکل ظاهری هر دو گونه شباهت زیادی به یکدیگر دارند.
  • حشرات کامل به رنگ سبز روشن با شاخک و پاهای نسبتاً بلند می باشند.
  • گونه ی Megacoelum brevirostre دارای تخم های استوانه ای، قوسی و سفید شیری است.
  • این حشرات تخم های خود را به صورت انفرادی و گاهی به صورت ۲ الی ۳ تایی در بافت نرم سرشاخه های یکساله، جوانه ها و به ویژه جوانه های انتهایی قرار می دهند.
  • زمستان را به صورت تخم در داخل بافت نرم گیاه میزبان می گذراند.
  • این آفت دارای ۱ نسل در سال است.
  • دارای پوره هایی به رنگ زرد مایل به سبز است که دارای شاخکهای نسبتاً بلندکه طول شاخکها از انتهای بدن فراتر میرود.
  • پوره ها بسیار فعال و پرتحرک هستند و در صورتی که تحریک شوند به سرعت حرکت کرده و لا به لای خوشه ها و برگ ها مخفی می شوند.

نحوه خسارت سنک گونه Megacoelum:

پوره ها از شیره گیاهی میوه ها، دم میوه ها و محور خوشه تغذیه می کنند.
نشانه های خسارت و تغذیه پوره ها به صورت خروج شیره گیاهی در محل فرو رفتن خرطوم در سطح بیرونی پوست رویی مشاهده می شود.
در سطح داخلی پوست استخوانی محل فرو رفتن خرطوم به صورت نقاط سیاه رنگ مشاهده می گردد.
میوه های مورد تغذیه پس از مدتی بر روی درختان خشک و در نهایت ریزش می کنند.

سنک ها به طور عمده در اوایل رشد میوه و قبل از سخت شدن پوست استخوانی، از میوه تغذیه می نمایند.
این زمان حساس ترین مرحله آفت می باشد به همین دلیل خسارت زیادی می زنند.
باغداران، سیاه شدن میوه ها در اوایل فصل رشد پسته را در اصطلاح داغوی پسته می نامند.
از آنجایی که خرطوم سنک ها ضعیف است بعد از تشکیل پوست استخوانی نمی توانند خسارت بزنند

ب) گونه Campylomma spp

  • حشرات کامل به رنگ سبز روشن مایل به زرد هستند.
  • این آفات در اواسط فروردین در باغ های پسته ظاهر می شوند.
  • زمستان را به صورت حشرات کامل در داخل پناهگاه های مختلف و تخم می گذراند.
  • تخم گذاری این جنس نیز در بافت نرم گیاهان میزبان انجام میگیرد.
  • این گونه دارای ۴ تا ۵ نسل در سال است.

سنک درخت پسته - دانه برفی

نحوه خسارت سنک گونه Campylomma:

نسل اول این آفت خسارتی شبیه به خسارت جنس Megacoelum بر روی میوه پسته ایجاد مینماید.
پوره ها و حشرات کامل نسل دوم به بعد قادر به تغذیه از میوه پسته به دلیل سختی پوست استخوانی نبوده و تنها از شیره گیاهی دم میوه ها، محور خوشه ها و دمبرگ ها تغذیه می کنند.

ج) گونه Creontiades pallidus

  • حشرات کامل به رنگ سبز و دارای لکه تیره مشخص در ناحیه سپرچه هستند.
  • دارای تخم هایی به شکل خمیده بوده و تخم ریزی به صورت انفرادی یا ردیفی در نسج بافت نرم گیاهان میزبان به صورتی که قاعده تخم در بافت گیاهی فرورفته و بقیه قسمت های تخم بیرون است انجام می شود. از نظر شکل ظاهری پوره های سنین مختلف این گونه شباهت زیادی به پوره های گونه ی Megacoelum فعال در باغ های پسته دارند.
  • این گونه دارای ۴ تا ۵ نسل در سال است.

نحوه خسارت سنک گونه Creontiades pallidus:

گونه ی Creontiades pallidus به طور عمده بر روی علف های هرز به ویژه خارشتر فعالیت می کند.
تعداد کمی نیز به ویژه در اوایل بهار بر روی درختان پسته مشاهده می شوند که از شیره گیاهی محور خوشه ها و دمبرگ ها تغذیه میکنند. حشرات کامل روی برگ، غنچه ها و میوه تغذیه می کند که محل تغذیه به شکل لکه های سیاه رنگی قابل تشخیص است.

روش های مبارزه باسنک های درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • از بین بردن علف های هرز در اوایل فصل

روش های شیمیایی:

مبارزه شیمیایی با فنیتروتیون به نسبت ۱/۵ در هزار و یا تیامتوکسام + لامبداسای هالوترین به نسبت ۰/۳ در هزار یا ایمیداکلوپراید ( کونفیدور ) به نسبت ۰/۴ در هزار در مرحله مشاهده پوره های سنین مختلف و حشرات کامل اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت ماه.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۴- کنـــه هـای گالــــزای درخـت پســته Eriophyes stephanii و Eriophyes pistaciae:

کنه های گالزای درخت پسته - دانه برفی

کنه ها انواع مختلفی داشته و تنها تعداد کمی از آن ها برای گیاهان مضر هستند و از آن ها تغذیه می کنند.
برخی از کنه ها مانند عنکبوت های شکارچی دشمنان طبیعی دیگر آفات هستند.
البته تعداد محدودی از این کنه ها برای انسان و دام انگل محسوب می شوند.
با این همه تعداد معدودی از آنها در مناطق محدودی از پسته کاری های کشور نیز، باعث خسارت به درختان پسته میشوند، اهم آنها کنه ها بندپایی بسیار ریزند که با تقریبا با چشم غیر مسلح قابل تشخیص نیستند.

در این قسمت می خواهیم چند نمونه از این آفات گالزای پسته رابه شما معرفی کنیم:

  • این جنس (Eroiphidae) از کنه ها با بدنی نرم، کرمی شکل، حلقه حلقه و دارای دو جفت پای کوتاه در انتهای قسمت جلوی بدن  دیده می شوند.
  • این آفات بسیار ریز ( ۱۰۰تا ۲۰۰ میکرون ) هستند.
  • این جنس کنه به رنگ قهوه ای روشن، بدون چشم، بدون سیستم تنفسی قابل رویت، با خرطوم کوتاه درامتداد محور طولی بدن هستند.
  •  فصل زمستان را در لابه لای جوانه ها سپری می کند و در فصل بهار از شیره گیاهی تغذیه کرده و موجب ضعف درختان پسته می شود.

نحوه خسارت کنه های گالزای پسته:

همانطور که از اسم این آفات مشخص است با تغذیه از خوشه گل و میوه، سرشاخه و برگ باعث ایجاد گال می شوند.
خوشه های گل نر به صورت جاروی جادوگر رشد کرده و گل های ماده بارور نخواهد شد.

روش های مبارزه باکنه های گالزای درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • نحوه خسارت کنه های گالزای پسته:

    هرس شاخه های بد شکل در زمستان

روش های شیمیایی:

برای مبارزه شیمیایی می توانید از سموم سولفور به نسبت ۳ – ۲ در هزار یا پروموپروپیلات به نسبت  ۱/۵ ۲ در هزار استفاده کنید. استفاده از این سموم در زمانی که بیش از نصف گل ها ماده پسته باز شده باشد و همچنین موقع تشکیل میوه میسر است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۵- کنــه ی معمولی درخت پسته Tenuipalpus granati ( کنه‌های تارتن دروغین ):

کنه ی معمولی یا تارتن درخت پسته - دانه برفی

یکی دیگر از آفات مهم درختان پسته کنه معمولی است که می تواند برای درختان پسته زیان آور باشد.

  • این جنس ( Tenuipalpidae ) از کنه ها به طول ۲ الی ۳ میلی متر با بدنی نرم و مسطح، گلابی شکل دیده می شوند.
  • این آفت به رنگ های مختلفی چون قرمز، سبز و سبز مایل به زرد هستند.
  • این گونه دارای پاهای نسبتا کوتاه می باشد.
  • قطعات دهانی آن ها متشکل از یک جفت استایله طویل و متحرک است.
  • کنه های معمولی مانند کنه های تار تننده است و از شیره برگ گیاهان استفاده می کنند.
  • این کنه ها به دلیل تنیدن تار به کنه های عنکبوتی دروغی معروفیت دارند.
  •  فصل زمستان را به صورت آزاد در پناهگاه های درخت، مثل پوستک ها و جوانه ها سپری کرده و در بهار تخم ریزی می کند.

نحوه خسارت کنه‌ی معمولی پسته:

همانطور که گفته شد، این آفت از شیره گیاهی تغذیه میکند.

در صورت طغیان آفت، روی برگ ها، لکه ها یا پرزهای سفید نمایان می شود که نشانگر پوسته های نوزادها است.

در اثر تغذیه شدید ابتدا جوانه های گل دهنده سال آینده و سپس برگ ها ریزش می کنند.

روش های مبارزه با کنه های گالزای درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • در زمان مبارزه با پسیل پسته جمعیت کنه ها نیز کاهش می یابد.

روش های شیمیایی:

برای کنه معمولی می توان از سموم پروپارژیت به نسبت ۱ در هزار یا سم پروموپروپیلات به نسبت ۱/۵ در هزار استفاده کرد.
زمان استفاده از سم در در مرداد و شهریور است.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۶- شب پره هندی پسته Plodia interpunctella:

شب پره هندی پسته - دانه برفی

شب‌پره هندی با نام علمیPlodia interpunctella  نام یک گونه از خانواده پوزه‌بیدان است.

شب پره هندی از مهمترین آفت های انباری محسوب می شوند.
ازدیگر آفات انباری پسته می توان شب پره خرنوب، لمبه گندم، شپشه های دندانه دار, موش ها را می توان نام برد. اولین بار این حشره توسط یک حشره شناس آمریکایی به نام فیتچ و در آردهای تولید شده از غلات ذرت های هندی شناسایی شد.

 این آفات در روزها به استراحت پرداخته و شب ها پرواز می کند به این علت به آن شب پره می گویند.
هم اکنون این آفت در کل جهان پراکنده شده است.

  • حشره کامل شب پره ای به طول ۸ میلیمتر با عرض بالهای باز ۱۶ تا ۲۰ میلی متر است.
  • بهترین راه شناسایی این حشره از طرح بالهایش است به طوری که یک سوم بالهای جلویی از جهت قاعده به رنگ خاکستری روشن و دو سوم بقیه قهوه ای متمایل به قرمز است.
  • در حاشیه ی بال های عقبی، ریشک های کوتاه و منظم وجود دارد.
  •  در زمان استراحت بال ها به صورت A و شیروانی روی بدن قرار دارند.
  • تخم های این آفت به رنگ سفید و به طول ۳/۰ تا ۵/۰ میلیمتر است.
  • تخم ریزی شب پره هندی در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد و یک روز بعد از جفت گیری انجام می شود.
  • تخم ها یا به صورت انفرادی یا دسته ای روی منبع غذا گذاشته می شود.
  • هر حشره ماده شب پره هندی به طول زندگی کوتاه خود ۴۰ تا ۳۵۰ عدد تخم میگذارد.
  • تفریخ تخم ها در دمای ۲۷ درجه و ۳ الی ۶ روز طول می کشد.
  • لاروهای سن اول یک میلی متر طول دارند.
  • لاروها پس از رشد کامل به اندازه آنها به ۱۴ تا ۱۷ میلی‌متر می‌رسد.
  • بدن لاروها به رنگ سفید و صورتی کمرنگ است.
  • دوره ی لاروی این آفت در دمای ۲۷ درجه، معمولاً ۳۲ روز طول می کشد.
  •  سر و پشت سینه اول و پاهای اصلی به رنگ زرد مایل به قهوه ای می باشند.
  • لارو ها درون یک پیله ابریشمی شفیره می شود.
  • شفیره ۶ تا ۱۱میلی متر طول دارد و رنگ آن قهوه ای کم رنگ است.

نحوه خسارت شب پره هندی درخت پسته:

لاروها از مغز پسته تغذیه کرده و با تنیدن تار و دفع فضولات موجب خسارت از نظر کمی و کیفی به این محصول می شوند. لاروها مقدار زیادی تارهای ابریشمی می تنند که گویی تمام سطح یا درون مواد غذایی مملو از تارهای سفید رنگ می شود و  به این شکل کیفیت محصول را پایین آورده و گاهی غیرقابل مصرف می کنند. این آفت به شدت محصول را با فضولات دوره لاروی, پوسته تخم و پوستهای سنین لاروی و شفیره گی آلوده می کنند.

روش های مبارزه با کنه های گالزای درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • رعایت بهداشت انبار و ضدعفونی انبار قبل از استفاده
  • قبل از انبار کردن پسته، باقی مانده محصول قبلی از درون انبار حذف شود.
  • استفاده از تیمارهای دمایی : تیمار های دمایی یکی از روش های مبارزه فیزیکی است که از گذشته در مبارزه با آفات انباری استفاده شده است. ابتدایی ترین روش مبارزه با حشرات و ضدعفونی کردن محصولات کشاورزی استفاده از گرما است. حرارت ۴۰درجه سانتیگراد پس از ۲۴ساعت از تفریخ %۱۰۰تخم تخم های شب پره هندی جلوگیری خواهد کرد. همچنین حرارت ۴۲درجه سانتیگراد پس از ۲۴ساعت موجب مرگ و میر همه لاروهای داخل پسته و انبار خواهد شد.
  • سرما یکی از روش های مبارزه با آفات انباری محسوب میشود. دمای منفی ۴درجه سانتیگراد پس از ۷۲ساعت و منفی ۶ درجه سانتیگراد پس از ۲۴ ساعت از تفریخ ۱۰۰درصد تخم های شب پره هندی جلوگیری میکند.دمای منفی ۶درجه سانتیگراد پس از ۴۸ ساعت موجب مرگ و میر همه لارو های داخل پسته و انبار خواهد شد.
  • هرچه دمای انباری پایین‌تر از دمای رشد این آفت یعنی ۲۷ درجه سانتیگراد باشد خسارت کاهش می یابد. بنابراین برای کاهش و جلوگیری از خسارت این آفت در انبارهای پسته دمای انبار کاهش داده شود و یا تا حد امکان در ۱۳ درجه سانتیگراد تنظیم گردد.
  • تهویه مناسب به وسیله پنجره های دارای توری
  • بازدید مرتب نقاط مختلف و عمق های متفاوت توده پسته
  • بازدید مرتب انبار و درون کیسه ها
  • رنگ دیوارهای داخلی و سقف انبار باید به رنگ سفید باشد.
  • از پذیرفتن محصولات که رطوبت آنها بیش از اندازه مجاز است در انبار خود داری شود.
  • از چیدن گونی و بسته های پسته در کنار دیوار خودداری شود.
  • فاصله محصولات انباری تا کف نباید کمتر از ۵۰ سانتیمتر باشد.

روش های شیمیایی:

آفت زدایی انبار خالی:

قبل از انبار کردن پسته و بعد از تخلیه انبارها باید به آفات زدایی انبارها اقدام کرد.

برای سمپاشی انبار می توانید از سموم آمبوش به نسبت نیم لیتر در ۱۰۰ لیتر آب یا مالاتیون به نسبت ۲/۵ تا ۳ لیتر در ۱۰۰لیتر آب استفاده کنید. با هر کدام از محلول های سمی ذکر شده ۱۰۰لیتر می توان ۱۰۰۰ متر مکعب را سمپاشی کرد. این  حشره کش ها حالت تماسی دارند، بنابراین باید برای تمامی قسمت های انبار استفاده شوند. برخی آفات در دزها و شکاف های دیوار قرار دارند و از بین بردن آن ها با سموم تماسی ممکن نیست. در این صورت باید از سموم گازی دی کلرووس و فسفین در انبار خالی استفاده کنید. به این صورت که در و پنجره ها باید کاملا بسته شده و هیچ روزنه ای وجود نداشته باشد.

سمیت این ماده برای پستانداران کم است در خانه و انبارها از قرص دی کلرووس و یا نوارهای پلاستیکی آغشته به این سم استفاده میکنند این نوارها حاوی ۲۰درصد ماده موثر است که به آرامی تبخیر می شوند.
تبخیر این نوارها وقتی موثر است که دمای اتاق حداقل ۲۳ درجه سانتیگراد باشد بخار این حشره
کش در فضای انبار به آسانی پراکنده میشودک

مبارزه شیمیایی با شب پره هندی:

در صورتی که پسته های انبار شده دارای آلودگی متوسط شدید خیلی شدید به آفت شب پره هندی باشد، باید به سرعت نسبت به مبارزه اقدام کرد. برای مبارزه باشب پره هندی در انبارهای پسته می توان از سموم گازی نظیر متیل بروماید، فستوکسین  اکسید دی اتیلن استفاده کرد.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۱۷- سرخرطومی درخت پسته Polydrosus davatchii:

سرخرطومی از آفات مهم و خطرناک درختان پسته محسوب می شود.

  • حشره کامل این آفات سوسکی به رنگ خاکستری روشن تا تیره با خط‌های موازی و نقش‌های ویژه روی بالپوش ها، چشم ها برآمده است.
  • طول بدن حشره کامل ۵/۵ تا ۷ میلی‎ متر و عرض ۲ تا ۳ میلی‎متر می باشد.
  • همانطور که از اسم این آفت مشخص است دارای خرطومی بلندی است که در انتهای آن قطعات دهانی قرار دارند.
  • هر حشره ماده بطور متوسط روزانه ۶ تا ۱۳ عدد تخم می گذارد.
  • تخم های این آفت بیضی شکل و سفید متمایل به شیری است که به تدریج تیره می شود.
  • پس از گذشت دو هفته تخم ها به تدریج سیاه رنگ می شوند و لاروهای سفید رنگ به طول ۱میلی متر از تخم خارج می شوند.
  • لاروها متحرک هستند.
  • شفیره از نوع آزاد، کشیده و به رنگ سفید شیری با فلس های بال به رنگ قهوه ای روشن است.
  • فصل زمستان را به صورت حشره کامل در پناهگاه ها و درون خاک انجام می شود.
  • این آفت یک نسل در سال دارد.

نحوه خسارت سرخرطومی پسته:

حشرات کامل مهم ترین مرحله خسارتزای آفت هستند که اواخر اسفند و اوایل بهار روی درختان مستقر شده و از جوانه‎های رویشی و زایشی تغذیه می‎کنند. حشرات کامل همزمان با متورم شدن و پدیدار شدن سبزینه در نوک جوانه های زایشی و رویشی مستقر شده و به شدت از جوانه ها تغذیه می کنند.

قدرت پرواز حشرات بالغ کم می‎باشد.
اطلاعات کمی در مورد بیولوژی این آفت در دسترس است اما به نظر می رسد لارو حشره قادر به ایجاد خسارت در قسمت های هوایی درختان پسته نیست.
سرخرطومی پسته از گل ها و میوه های جوان در حال تشکیل پسته نیز تغذیه می کند.
در ارقام پسته زودگل ( مثل ارقام کله قوچی )  خسارت بیشتری می‎زنند.

سوسک سر خرطومی پسته - دانه برفی

روش های مبارزه با سرخرطومی درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • شخم زمستانه ی باغ با عمق حداقل ۳۰ سانتی متر در کاهش تراکم جمعیت این آفت موثر است.

روش های شیمیایی:

استفاده از سم دیازینون به نسبت ۱/۵ درهزار، سم فنتیون به نسبت ۱/۵ در هزار، سم فنی تروتیون به نسبت ۲ در هزار مؤثر می‎باشد. در صورتی که ۱ تا ۲ لیتر روغن در هزار لیتر آب به همراه سم استفاده شود دوام سم افزایش پیدا می کند. زمان مبارزه با این آفت قبل از باز شدن جوانه‎ها و در زمانی است که سرخرطومی در حداکثر ۵ درصد محل جوانه ها مشاهده شود.
هدف اصلی سمپاشی، جوانه ها هستند.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

بیماری های مهم درخت پسته

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

۱- بیماری لکه برگی یا لکه آلترناریایی پسته Pistachio Alternaria blight

بیماری بلایت درخت پسته - دانه برفی

  • بیماری بلایت پسته در بیشتر مناطق پسته خیز دنیا بویژه کالیفرنیا در سال های پر باران دیده می شود.
  • این بیماری توسط نوعی قارچ به نام آلترناریا Alternarie alternata ایجاد می شود.
  • این بیماری در اغلب باغ هایی که رطوبت آن ها زیاد است رخ می دهد.

شروع بیماری در فصل بهار عموما بدون علامت استو علائم بیماری در اواسط تابستان گسترش پیدا می کند.
روی برگ ها زخم ها یا لکه هایی گرد یا زاویه دار به رنگ قهوه ای مابل به سیاه ایجاد می شود.
لکه ها به تدریج بزرگ شده و با هم ادغام می شوند.
در اواخر فصل تابستان، قارچ ها در قسمت های مرکزی زخم ها شروع به تولید اسپور می کنند.
در اثر شدت بیماری، برگ ها ریزش و درخت ضعیف می شود.
لکه ها روی میوه های نارس به رنگ قرمز دیده می شود.
این لکه ها به تدریج به کل میوه سرایت کرده و در نهایت میوه را سیاه می کند.
آلودگی میوه منجر به کاهش کیفیت و همچنین حجم آن می شود.

روش هــای مبـارزه با  بیمـــاری  لــکه برگی یا لکه آلترناریایی درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • هرس زمستانه و حذف شاخه های نزدیک به سطح زمین
  • حذف علف های هرز بلند و متراکم برای کاهش رطوبت
  • آبیاری صحیح و به موقع به محوی که رطوبت زیادی در خاک باقی نماند.
  • عدم تاخیر در برداشت محصول

روش های شیمیایی:

  • سمپاشی با قارچکش بردو فیکس 

سم پاشی با بردوفیکس به شرح زیر است:

  • ١۰ در هزار پس از ریزش ٧۰ درصد برگ ها در پاییز
  •  ١۰ در هزار قبل از تورم جوانه ها
  •  ۵ در هزار بعد از ریزش گلبرگ ها
  •  ۵ در هزار بعد از تشکیل میوه
  •  ۵ در هزار انتهای تابستان

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۲- بیماری سرخشکیدگی درختان پسته

سرخشکیدگی درخت پسته - دانه برفی

  • از بیماری های مهم درختان پسته بویژه در نوع فندوقی (اوحدی)، کله قوچی است.
  • منشاء اصلی این بیماری نوعی قارچ به نام Paecilomyces variotii یا سیتوسپرا است.

این بیماری به تدریج باعث شانکر یا نکروز یا سیاه شدن تنه و شاخه های اصلی و فرعی می شود. درختان ضعیفی که از نظز تغذیه ای در شرایط مناسبی نیستند بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند. این قارچ ها به محض ایجاد زخم و خراش روی شاخه ها از محل زخم نفوذ می کنند. زخم ها در اثر هرس با ابزار آلات کشاورزی، حشرات چوبخوار، ترک شاخه، سرما و یخبندان و… ایجاد می شوند.
این بیماری باعث خشک شدن شاخه ها و سرشاخه ها می شود.
در اثر حمله قارچ ها تنه ی درخت ابتدا به رنگ قرمز و سپس سیاه می شود و زخم های تیره بر روی شاخه ها نمایان می شود.

بیشترین آلودگی این قارچ ها در زمان هرس و برداشت محصول اتقاق می افتد.

عواملی که باعث به وجود آمدن سرخشکیدگی می شوند عبارتند از:

  • شوری خاک
  • حمله سه نوع قارچ که مهم ترین عامل این بیماری هستند.
  • تنش های کم آبی
  • آفتاب سوختگی
  • برخی آفات مانتد شپشک ها و سوسک های پوستخوار پسته
  • فقیر بودن خاک و نداشتن مواد غذایی
  • نماتدها
  • سرمازدگی

روش های مبـــارزه با بیماری سرخشــکیدگی درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • استفاده از کودهای پتاسه
  • آبیاری و تغذیه به موقع و مناسب
  • هرس شاخه های آلوده سپس آن ها را به بیرون باغ برده و سوزانده شوند.
  • ضد عفونی کردن ابزارآلات هرس درختان
  • اصلاح وضعیت خاک
  • کنترل آفاتی مثل شپشک و سوسک های پوستخوار پسته

روش های شیمیایی:

  • برای مبارزه با این بیماری می توانید از قارچکش اکسی کلرور مس با غلظت ۱٫۵ در هزار بعد از هرس شاخه ها استفاده نمایید. از قارچکش بردو که یک سم معدنی است می توانید استفاده نمایید. این ترکیب چسبندگی بیشتری در برابر بارندگی داشته و آسیب کمتری به حشرات مفید باغ وارد می کند.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۳- گموز پسته یا پوسیدگی فایتوفتورایی ریشه و طوقه:

بیماری گموز درخت پسته - دانه برفی

یکی دیگر از بیماری های مهم درختان پسته گموز یا انگومک است.
عامل اصلی این بیماری نوعی قارچ به نام قارچ فایتوفتورا است که در تماس بیشتر تنه درختان با آب شروع به فعالیت می کنند. درختان پسته ای که طوقه آن ها بیش از حد استاندارد در خاک است بیشتر در معرض گموز هستند. چراکه رطوبت آب به طوقه درختان نفوذ کرده و باعث تشکیل قارچ می شود.

  • این بیماری معمولاً در باغ هایی با خاک سنگین بیشتر است.
  • بیماری به صورت سبز خشکی ظاهر شده و باعث خشکیدگی کل درخت می شود.
  • این بیماری در هر سن درخت ( سن درخت برای بیماری گموز تفاوتی ندارد ) ممکن است رخ دهد.
  •  اما درختان پسته نسبت به سن مقاومت متفاوتی نسبت به این بیماری نشان می دهند.
  •  مقاومت درختان جوان نسبت به مقاومت درختان پیر در مقابل بیماری گموز کمتر است.
  • یکی از نشانه های این بیماری ریزش برگ در فصولی غیر از پاییز و زمستان است.
  • یکی دیگر از نشانه های آن، ضعیف شدن درخت، سرخشکیدگی و تغییر رنگ پوست درخت در ناحیه طوقه همراه با ترشحات صمغی سیاه است.
  •  انتقال این قارچ در خاک با جابجایی نهال، خاک و آب آبیاری انجام می‌شود.
  • این قارچ در شرایط با رطوبت بالا به راحتی تکثیر پیدا می شود.

روش های مبـــارزه با بیماری گموز درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • بررسی وضعیت خاک و جلوگیری از سنگین شدن بافت آن
  • جلوگیری از اشباع شدن طولانی خاک از آب
  • خاک اطراف طوقه درخت باید برداشته شود (تا محل انشعاب ریشه های اصلی). به این منظور در خاک‌های غیر شور باید دور درخت تشتک ایجاد کرد و در خاک شور بهتر است دور طوقه از خاک خالی شده و با ماسه درشت بادامی پوشانده شود.
  • تا حد ممکن از خیس شدن طوقه درخت در زمان آبیاری جلوگیری شود.
  • در باغات آلوده از خاک های سبک استفاده شود.
  • در باغات آلوده دور آبیاری طولانی تر شود.
  • استفاده از پایه های مقاوم به بیماری

روش های شیمیایی:

  • استفاده از قارچکش‌هایی مانند مخلوط بردو ۴ درصد و اکسی کلرور مس ۳۵ درصد با غلظت ۱ درصد در زمان مشاهده آلودگی.
  • جدا کردن و تراشیدن بافت آلوده طوقه در درختانی که کمتر از ۵۰ درصد آن‌ها آلوده است و ضدعفونی کردن محل زخم با قارچکش‌های مناسب.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۴- بیماری ریشه گرهی یا نماتد مولد غده ریشه درخت پسته:

نماتدها Meloidogyne spp درواقع کرم های انگلی گیاه با شکلی کرمی یا گرد از خانواده Heteroderidae هستند. این کرم ها انقدر ریز هستند که اکثریت آن ها با چشم غیر مسلح قابل دیدن نیستند. تنها گروه محدودی از آن ها قابل دیدن هستند. این نماتد ها از ریشه های گیاه تغذیه کرده و باعث ایجاد غده هایی بر روی ریشه می شود و در نهایت باعث پوسیدگی ریشه و مرگ گیاه می شوند.

  • نماتد نر کرمی شکل و نماتد ماده گلابی شکل می باشد.
  • نماتدهای ماده با جفت گیری یا حتی بدون جفت گیری در ریشه های گیاهان تخم گذاری می کنند.
  • با شروع فصل بهار لاروها از تخم بیرون آمده و از ریشه های گیاهان تغذیه می کنند.
  • درواقع همه ی گیاهان مستعد این بیماری هستند.
  • از علائم اصلی این بیماری در پسته ضعف و زردی برگ و ایجاد گره روی ریشه است.
  • از دیگر نشانه های آن توقف در رشد درختان، خشک شدن شاخه ها، ریختن برگ ها و دیر تر سبز شدن آن ها در فصل بهار نسبت به سایر درختان در باغ است.

روش های مبـارزه با بیماری نماتد یا ریشه گرهی درخت پسته:

روش های فیزیکی:

  • استفاده از ارقام مقاوم به بیماری در باغ 
  • استفاده از کودهای پتاسه برای تقویت باغ های آلوده
  • استفاده کردن از روش چالکود در زمان کوددهی
  •  عدم کاشت گیاهانی مانند گوجه‌فرنگی، بادمجان، سیب زمینی، فلفل و خانواده کدوییان در مجاورت باغ پسته
  • روش‌های بیولوژیکی ماننداستفاده از باکتری باسیلوس سابتیلیس هم می‌تواند در کنترل این بیماری موثر باشد.
  • این بیماری در خاک هایی با بافت های سبک و شنی بیشتر دیده می شود. بنابراین باید با دادن خاک رس به اطراف درختان و نواحی ریشه آن ها، خاک را مقداری سنگین کرد.

روش های شیمیایی:

  • استفاده از سمومی مانند راگبی گرانوله ۱۰ درصد

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۵- قارچ هایی که منجر به کپک زدگی پسته می شود:

قارچ های تولید کننده افلاتوکسین - دانه برفی

عامل اصلی کپک زدگی، قارچ افلاتوکسین از قارچ های گروه Aspergillus (آسپرژیلیوس فلاووس Aspergillus flavus) است. این قارچ ها سم آفلاتوکسین را تولید می کنند که یکی از مهم ترین سموم بیماری زا محسوب می شود.

  • سم افلاتوکسین باعث کپک زدگی یا قارچ بر روی پسته می شود.
  • این قارچ ها در مراحل فراری یا حتی در باغ و انبار، پسته را تهدید می کند.
  • این قارچ ها برای انسان و حیوانات بسیار خطرناک بوده (در صورت مصرف مواد غذایی آلوده حتی باعث بیماری سرطان می شود) و از طریق مواد غذایی آلوده باعث بیماری آن ها می شود. افلاتوکسین، از قویترین ترکیبات موتاژنیک (مواد شیمیایی که با ایجاد جهش ژنتیکی در سلول های بدن موجودات زنده باعث افزایش احتمال سرطانی شدن این سلول ها می شوند) شناخته شده هستند. ورود مقادیر زیاد افلاتوکسین به بدن موجب بروز سرطان کبد می شود.
  • در پسته های آلوده به افلاتوکسین علائمی چون سبکی وزن، کوچک بودن و کپک زدگی پسته، ظاهر شدن لکه های تیره در پوست استخوانی و همچنین ترک خوردگی پوست سبز رویی مشاهده می شود.

روش های فیزیکی:

  • رعایت اصول بهداشتی باغداری
  •  با آفات پسته به موقع مبارزه شود تا حشرات نتوانند با ایجاد سوراخ و تولید شیره راهی برای نفوذ قارچ به داخل مغز و امکان تولید سم آفلاتوکسین ایجاد نمایند.
  • آبیاری صحیح و مناسب
  • تغذیه مناسب و استفاده از کودهای مرغی به روش چالکود
  • هرس شاخه های زیرین درخت
  • برداشت به موقع پسته
  • در مرحله فرآوری و نگهداری و حمل محصول فرآوری شده در محیط کم رطوبت و خنک در پیشگیری از آلودگی محصول به آفلاتوکسین نقش حیاتی ایفا می کنند.
  • از آب شستشوی پسته به دو بار استفاده نشود.
  •  محل انبار پسته کاملا خشک و قابل تهویه باشد.

روش های شیمیایی:

  • ندارد.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦


۶- بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی درخت پسته:

یکی دیگی از بیماری های شایع درختان پسته پژمردگی ورتیسیلیومی است.

  • عامل اصلی این بیماری قارچ است.
  • این بیماری در هر سنی درختان را مورد حمله قرار می دهد.
  • میزبان قارچ ورتیسیلیوم درختان پسته، زیتون و گیاهانی مانند فلفل، بادمجان و علف های هرز و… می باشد.
  • این قارچ در دمای ۳۰ درجه سانتی گراد بیشترین تکثیر و آلودگی را دارد.
  • در دمای ۳۵ به بالا عامل پیشرفت بیماری و علائم آن متوقف و مجددا در دمای مناسب علائم نمایان می شود.
  •  این قارچ در هوای گرم بیابانی و هوای سرد بیابانی و کوهستانی فعال نیست.
  • این قارچ باعث تغییر رنگ و خشکیدگی برگ ها و مسدود شدن آوندها ( تغییر رنگ بافت آوندها در تنه و شاخه ی درختان به وضوح دیده می شود ) می شود.

روش های فیزیکی:

  • استفاده از کودهای پتاسه.
  • استفاده از ارقام مقاوم مثل پایه های پایه های هیبریدی ucb1
  • استفاده از پوشش ها و مالچ های پلاستکی بروی خاک های آیش در چندین هفته در تابستان.

روش های شیمیایی:

ندارد.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

امتیازها
رتبه این مطلب

دانه برفی

باعث افتخار ماست که با ارائه اطلاعات به شما عزیزان ، در زیبایی منازل و محیط اطراف شما نقش داشته باشیم .

نوشته های مشابه

guest
0 دیدگاه کاربران
بازخورد درون خطی
نمایش همه نظرات
دکمه بازگشت به بالا