درختان و گیاهان

درخت گیلاس

نحوه ی کاشت و پرورش درخت گیلاس

معرفی درخت گیلاس 

در این مطلب از دانه برفی ، قصد داریم به معرفی درخت گیلاس و فواید آن بپردازیم.

با ما همراه باشید .

به علت مصرف زیاد در کشورهایی مانند ترکیه ، ایران ، مراکش ، نروژ ، غرب قاره آسیا ، شمال آفریقا و … کاشته می شود .  درختان گیلاس در شرایط ایده آل می توانند تا ارتفاع ۱۰ الی ۱۵ متر نیز رشد کنند . گیلاس به صورت کلی به دو گروه زیر دسته بندی می شود .

  • گیلاس شیرین
  • گیلاس ترش (همان آلبالو)

معروف ترین نوع درخت گیلاس شیرین با نام علمی Prunus avium می باشد . نام دیگر گیلاس شیرین ، گیلاس خودرو می باشد که میوه های آن در مصارف خوراکی کاربرد دارد . درختان گیلاس ترش نیز انواع مختلفی دارند که یکی از انواع آنها درخت Prunus cerasus می باشد ، میوه های این درخت بسیار کوچک بوده و  قابل خوردن نیستند . برگ های این گیاه دارای ماده ای به نام هیدروسیانیک می باشد که ماده ای بسیار خطرناک و کشانده است و اگر دانه های این میوه خورده شود به سرعت می تواند وارد خون شده و منجر به کشته شدن فرد گردد . این نوع درخت به درخت خفه کننده نیز شهرت دارد .

در گیلان به میوه گیلاس شیرین کلکوم و در کرمان رزوک می گویند .

به طور کلی گیلاس شیرین یکی از محبوبترین و خوشمزه ترین میوه ها به شمار می رود .

میوه آن رنگ قرمز یا قرمز متمایل به سیاه داشته و بافت آن گوشتی و آبدار می باشد .

هسته کوچک و گرد در میان بافت این میوه قرار دارد .

این درخت در فصل بهار شکوفه هایی به رنگ سفید تولید کرده و با عطر و بویی دلپذیر ، یکی از جذاب ترین منظره ها را خلق می کند . درختان گیلاس از راسته گلسرخ سانان و تیره گل سرخ می باشند .

 

شکوفه های درخت گیلاس

شرایط نگهداری از درخت گیلاس

نور مورد نیاز درخت گیلاس :

این درختان را در مکانهایی بکارید که روزانه حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید را بتوانند دریافت کنند . کاشت این درختان در سایه منجر به میوه ندادن آنها شده و اگر میوه تولید کنند ، قطعا مزه آنها ترش و تعداد آنها کم خواهد بود .

در حالی که با کاشت آنها در آفتات مناسب ، باعث شیرین تر شدن میوه ها می شوید .

آبیاری درخت گیلاس :

درختان نابالغ در فصل تابستان به هفته ای ۲ مرتبه آبیاری نیاز دارند .

در صورتی که درختان پیرتر و بالغ به هفته ای ۱ بار در فصل تابستان به آبیاری نیاز دارند.

در زمستان ، باران ها ، نیاز آبی درخت را برطرف می کنند و نیازی به آبیاری فیزیکی نیست .

اما باران در زمان برداشت میوه مشکل ساز است و به میوه این درخت آسیب وارد می کند .

برخی از گونه هایی مانند Rain ceacking به باران حساس بوده و میوه های گوشتی و آبدار آنها در باران دچار آسیب می شود . به صورت کلی درختان گیلاس را طوری آبیاری کنید که تا عمق ۱ متری از خاک ، رطوبت وارد شود .

آبیاری کم در فصل تابستان ، باعث محصول بی کیفیت و کمتر خواهد شد .

خاک مورد نیاز درخت گیلاس : 

درختان گیلاس در خاک های نسبتا قلیایی ، رشد خوبی دارند .

در صورتی که در خاک های اسیدی رشد خوبی نخواهند داشت .

خاک باید ، تا عمق ۱٫۵ متری دارای زهکش باشد . چرا که ریشه این گیاهان کم عمق و سطحی بوده و اگر خاک زهکش نداشته باشد ریشه گیاه را قطعا دچار پوسیدگی می کند . به طور کلی ، از خاک های شنی و لومی برای کاشت این درختان استفاده کنید .

دمای مورد نیاز درخت گیلاس 

درختان گیلاس ، جز درختان مقاوم به شمار می روند .

به طوری که می توانند تا دمای ۲۰- الی ۲۵– را تحمل کنند .

سرمای مورد نیاز برای جوانه های این درخت ، چیزی بین ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ ساعت دمای زیر ۷ درجه می باشد . گیلاس در مناطقی که تابستان های خنک تری نسبت به مناطقی که تابستان های گرم تری دارند ، رشد خوبی داشته و بهتر عمل می آید . اگر این درخت را در مناطق گرمسیری بکارید ، میوه های به هم چسبیده و دو قلو را مشاهده می کنید که این خود از نظر اقتصادی ، سطح کیفیت محصول را قطعا پایین خواهد آورد .

هرس 

یکی از مهمترین مرحله پرورش و نگهداری از درختان گیلاس می باشد .

فواید هرس : 

  1. فرم دهی و تربیت درخت
  2. تعادل میان ریشه ها و شاخه ها
  3. نور گیر مناسب برای درخت و تهویه بین شاخه ها
  4. افزایش عمر مفید درخت

مراحل هرس درخت گیلاس بعد از کاشت :

سه مرحل اول ، در فصل زمستان می باشد که باید انجام گیرد .

۱ – سال اول کاشت :

نهال باید تا ارتفاع ۱۰۰ سانتی متری از خاک هرس شود .

۲ – سال دوم کاشت : 

دو شاخه فرعی از بالای محل جوانه ای که به سمت خارج از درخت است را حذف کنید .

۳ – سال سوم کاشت :

در این سال مانند سال قبل ، شاخه های فرعی را از بالای جوانه و به سمت خارج درخت قطع کنید ، در این حال درختی خوش فرم و قوی را پرورش می دهید .

۴ – سال چهارم کاشت :

این مرحله در فصل تابستان صورت می گیرد .

در اواخر فصل تابستان برای تحریک و رشد بهتر و شکوفه های زیادتر در سال بعد ، این هرس صورت می گیرد .

۵ – سال پنجم کاشت :

این هرس در فصل پاییز صورت می گیرد .

شاخه های خشکیده و آلوده و زائد را حذف نمایید .

۶ – سال ششم کاشت :

این هرس در فصل زمستان صورت گرفته و در حجم کم اتفاق می افتد .

این امر موجب افزایش باردهی و کیفیت بهتر محصول خواهد شد .

 

بهترین کود برای گیلاس 

درختان جوان در سالهای اول کاشت ، نیاز خاصی به کود ندارند چرا که رشد رویشی دارند . اما برای آنها می توان از کودهای آزوته (اوره) استفاده کرد . ۱۰۰ الی ۲۰۰ گرم در هر سال به این کود نیاز خواهند داشت . اما درختانی که وارد فاز میوه دهی می شوند ، نیاز به کود فسفره و پتاسه پیدا می کنند .

این عمل بعد از ۳ الی ۵ سالگی بعد از کاشت انجام می شود .

درختان بالغ بعد از اینکه به میوه دهی رسیدند ، با توجه به مساحت و قطر تنه درختان کود دهی را انجام می دهند ، به صورتی که به ازای اضافه شدن هر ۲ سانتی متر به قطر تنه درخت ، مقدار مناسبی از کود نیتروژنه به درخت داده می شود . اگر قطر تنه درختان ۱۲ سانتی متر بود ، باید مصرف کود را افزایش داد و حدود ۲٫۵ کیلوگرم از کود ۱۰-۱۰-۱۰ به درخت داده شود .

این مطلب را هم بخوانید !
نخل شامادورا الگانس و همه چیز درباره آن

کود دهی معمولا در هر سال ۲ الی ۳ بار انجام می شود .

کود دهی از اوایل بهار شروع شده و تا اواسط تابستان ادامه می یابد .

البته این میزان ، بسته به نوع خاک متغییر خواهد بود .

اگر نمی خواهید از کود های شیمیایی استفاده کنید ، کود های پوسیده دامی را جایگزین کنید .

اگر برگ های این درخت از نظر اندازه کوچک هستند :

این گیاهان عناصری مانند آزوت در خاک ندارند .

برای کود دهی آنها باید میزان ۸۰ کیلو گرم آزوت ، ۷۰ کیلوگرم فسفر ، ۱ کیلوگرم پتاسیم در هر هکتار کود دهی شود .

 

آفات گیلاس
آفات درخت گیلاس

آفت و بیماری درخت گیلاس 

از آفات شایع درخت گیلاس می توان به موارد زیر اشاره کرد :

  • کرم سفید ریشه 
  • سرخرطومی 
  • کنه قرمز 
  • سوسک چوب خوار 
  • شته 
  • مگس گیلاس 

از بیماری های شایع درخت گیلاس نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد :

  • شاکنر باکتریایی
  • گال طوقه 
  • پوسیدگی قهوه ای
  • بیماری مجهول 
  • بیماری جاروی جادوگر 
  • لکه برگی گیلاس 
  • بیماری بلایت
  • پوسیدگی طوقه و ریشه فتیوفترا
  • برگ نقره ای
  • پژمردگی ورتیسلیوم

برای جلوگیری از این آفات ، هم می توانید به صورت فیزیکی و هم به کمک موارد شیمیایی اقدام به نابودی آنها کرد . به صورت مثال ، با از بین بردن علف های هرز ، جمع آوری برگ ها و میوه های آسیب دیده و آفت دار و سوزاندن آنها از این آفات و شیوع آنها جلوگیری به عمل آورید . با انجام این کارها ، تمامی لاروهای آفت ها را از بین برده و باعث جلوگیری از گسترش آنها می شوید . همچنین می توانید از انواع سموم که در ادامه توضیح داده خواهد شد استفاده نمایید .

در ادامه مطلب تمامی آفات و مهمترین بیماری ها توضیح داده خواهند شد . 

کرم سفید ریشه 

این کرم با بالغ شدن به سوسک های خالداری تبدیل می شود.

این سوسک ها توانایی پرواز دارند .

بعد از بالغ شدن در عمق زمین تخم گذاری می کنند ، تخم ها بعد از گذشت چند هفته به لارو تبدیل شده و از ریشه درختان گیلاس تغذیه می کنند . این آفات به حدی زیان آور هستند که حتی ۴ عدد از آنها می تواند یک درخت بالغ را نابود کرده و از بین ببرد .

همانطور که اشاره شد ، مبارزه به دو صورت انجام می شود .

۱ – مبارزه فیزیکی 

  • از بین بردن حشره های بالغ ، قبل از تخم گذاری

۲ – مبارزه شیمیایی 

  • به کار گیری سم هایی مانند دیازینون و ایمیداکلروپراید که بر روی زمین استفاده می شود.
  • بعد از مصرف این سموم بلافاصله زمین را آبیاری کنید .
  • آبیاری بیش از اندازه نباشد که اثر سموم را کاهش دهد .

سر خرطومی

سوسکی که قرمز رنگ بوده و با قرار گرفتن در زیر آفتاب ، رنگ بالهای آن طلایی و سبز فلزی می باشد . این آفات به میوه درخت گیلاس حمله کرده و باعث بد شکل شدن آن می شود . این سرخرطومی ها با سوراخ کردن میوه توسط خرطوم های خود شکاف ایجاد کرده و تخم گذاری می کنند . لارو ها این این میوه ها تغذیه کرده و باعث ریزش آنها می شوند .

۱ – مبارزه فیزیکی 

  • میوه ها و برگ های آلوده را جمع آوری کرده و بسوزانید .

۲ – مبارزه شیمیایی 

  • برای از بین رفتن آنها از سم دیازینون استفاده نمایید .

کنه قرمز 

جز مهمترین آفات به شمار رفته که به کنه قرمز اروپایی معروف است .

این آفت ، در زمستان بر روی شاخه های درخت تخم گذاری می کند و لاروها را به وجود می آورد . کنه قرمز با مکیدن شیره گیاه شما باعث آسیب رساندن به آن خواهد شد . با تغذیه آنها ، در برگ ها لکه هایی قهوه ای و کم رنگ ایجاد شده و باعث ریزش برگ ها و خشک شدن شاخه ها می شوند . فصل فعالیت این آفت در بهار و پاییز و بیشتر در تابستان و زمستان می باشد .

۱ – مبارزه فیزیکی 

  • ندارد

۲ – مبارزه شیمیایی 

  • برای از بین رفتن آنها از کنه کش هایی مانند نیسورون استفاده کنید .

سوسک چوب خوار یا شاخک بلند رزاسه 

این آفت بعد از بالغ شدن ، روی برگ ها و شاخه های درخت گیلاس تخم گذاری کرده و بعد از یک هفته ، تخم ها به لاروهای ریز تبدیل می شوند . لاروها شکاف هایی بر روی ساقه و تنه درخت ایجاد کرده و وارد تنه آنها می شوند ، در واقع از تنه چوبی درخت تغذیه می کنند . درخت ضعیف شده و از بین خواهد رفت .

سوسک های بالغ شده از شیره شکوفه ها تغذیه می کنند .

۱ – مبارزه فیزیکی 

  • از بین بردن سوسک های بالغ
  • آبیاری مناسب
  • کود دهی مناسب
  • ایجاد حصار در دور تا دور باغ

۲ – مبارزه شیمیایی 

  • استفاده از سمومی مانند دیازینون و گوزاتیون

شته 

موجودات ریز و کوچکی هستند که :

اطلاعات کامل درباره آنها را در مطلب شته و کنترل آن بخوانید .

مگس درخت گیلاس 

این حشرات به صورت شفیره (پیله) ، در عمق خاک وجود دارند .

در فصل بهار ، به حشره بالغ تبدیل می شوند .

این مگس ها به وسیله خرطوم های خود در میوه های کال و نارس تخم گذاری کرده  ، تخم ها تبدیل به لارو شده و در نتیجه لاروها از میوه ها تغذیه کرده و باعث آسیب رساندن به میوه ها و کاهش سطح مرغوبیت آنها خواهد شد .

۱ – مبارزه فیزیکی 

  • میوه های آسیب دیده و آفات را جمع آوری کرده و بسوزانید .
  • از چسب ها و نوار های رنگی می توانید برای چسبیدن آفت به این نوارها در باغ استفاده کنید .

۲ – مبارزه شیمیایی 

  • از سمومی مانند دیازینون ، آمبوش ، دیپترکس و … به همراه ۱% شکر استفاده کنید .
  • سم پاشی معمولا اواخر فصل بهار و ۲۰ روز قبل از برداشت میوه صورت می گیرد .

بیماری شانکر باکتریایی

یکی دیگر از بیماریهای درخت گیلاس ، شانکر باکتریایی است .

این شانکر ها ، زخم های فرو رفته ای در سطح تنه درخت بوده که به رنگ نارنجی متمایل به قهوه ای می باشند . معمولا در شکاف های ایجاد شده بر روی تنه درختان به وجود می آیند .

در این شکاف ها صمغ ترشح می شود .

در این صورت برگ ها حالت سبز خود را از دست داده و زرد می شوند .

اگر راهی برای آن پیدا نکنید ، اندازه شکافها بیشتر شده و موجب از بین رفتن درخت گیلاس می شود . بیشترین بیماری که درخت گیلاس را مورد حمله قرار داده و باعث نابودی آن می شود همین شانکر باکتریایی است .

گال طوقه 

بیماری دیگری است که معمولا بر روی ریشه و طوقه درخت دیده می شود .

باعث تورم در طوقه ، درخت خواهد شد .

پوسیدگی قهوه ای 

به طور ناگهانی ، شکوفه ها قهوه ای و خشک می شوند .

این مطلب را هم بخوانید !
درخت برگ بو

در هوای مرطوب ، پوششی گرد مانند روی نواحی خشک می نشیند .

این مورد در نهایت منجر به لکه دار شدن میوه و ریزش آنها در فصول جاری می شود .

تکثیر درخت گیلاس 

تکثیر این درخت از ۳ طریق امکان پذیر است .

۱ – کاشت بذر درخت گیلاس

اگر می خواهید ، درخت گیلاس را از طریق بذر تکثیر کنید ، بهتر است از بذر آلبالوی تلخ استفاده کنید . البته انتخاب بذرها بستگی به شرایط محیط دارد و نسبت به آن می توان از پایه های بذری مختلف استفاده کرد . کاشت بذرها در پاییز امکان پذیر است . گلدان حاوی بذرها باید در معرض سرمای زمستانه قرار بگیرد . این عمل موجب جوانه زنی بهتر در فصل بهار خواهد شد . البته برای رفع نیاز سرمای بذرها می توان آنها را به مدت ۲ ماه در خاک هایی مانند شن + پیت ماس قرار داده و در یخچال نگهداری کنید .

بعد از گذشت ۲ ماه بذرها آماده کاشت هستند .

بستر مناسبی از خاک برگ + شن  تهیه کنید .

بذر ها را در عمق ۲ سانتی متری از خاک بکارید .

گلدان حاوی بذر را در معرض تابش نور مستقیم خورشید قرار دهید تا جوانه بزنند .

محیط را برای بذر ها مرطوب نگه دارید .

بذر ها بعد از چند هفته جوانه خواهند زد .

 

۲ – قلمه گیری درخت گیلاس

روش دیگری تکثیر درخت گیلاس از طریق قلمه گیری است .

قلمه نیمه چوبی ( ساقه هایی که سبز نیستند و بالغ نشده اند ) با طول ۱۵ الی ۲۰ سانتی متر از گیاه مادر جدا کنید ، پوست انتهای قلمه ها را با یک شی تمیز ، ۱ الی ۲ سانتی متر جدا کنید . این کار به ریشه زایی قلمه ها کمک می کند . بستر مناسبی از خاک مانند ، خاک برگ + شن + خاک باغچه تهیه کنید و قلمه ها را درون آن بکارید .

هفته ای ۲ مرتبه قلمه ها را آبیاری نمایید .

دمای مناسب باید بین ۱۸ الی ۲۵ درجه برای ریشه زایی باشد .

بعد از ریشه دار شدن ، شما یک نهال کوچک خواهید داشت .

اگر می خواهید آن را در باغچه خانه خود بکارید ، باید شرایط ، مکان و فاصله بین درختان را در نظر بگیرید . چاله ای متناسب با ریشه درخت حفر کنید ، طوری که به راحتی ریشه های نهال درون چاله جای بگیرد . دقت کنید خاک باغچه مرغوب و از زهکش بالایی برخوردار باشد . همچنین مکان های کاشت باید دارای نور گیری بالایی باشند . در این حال ، نهال ها را کاشت کنید و آبیاری را هر هفته ۲ مرتبه انجام دهید .

نهال ها را می توان در اواخر فصل زمستان کاشت .

۳ – پیوند زدن درخت گیلاس

برای آگاهی از نحوه کامل پیوند زدن ، می توانید مطلب مربوط به درخت سیب را مطالعه کنید .

میزان باردهی درخت گیلاس 

این میزان می تواند متغییر باشد .

اما به طور میانگین هر درخت گیلاس حدود ۷۰۰۰ عدد میوه می تواند تولید کند .

در شرایط ایده آل می توان بین ۲۵ الی ۳۰ کیلوگرم میوه از هر درخت انتظار داشت .

اما باز هم تاکید می شود که این مقادیر بسته به شرایط متغییر خواهد بود .

طبق آمار بدست آمده در هر هکتار از باغ می توان حدود ۱۳ الی ۱۵ تن گیلاس برداشت کرد .

درخت گیلاس بعد از چند سال میوه تولید می کند ؟

درخت گیلاس ، بر خلاف درختان هسته دار دیگر ، مانند زرد آلو ، آلو ، هلو و … زودتر به مرحله میوه دهی می رسند . این درختان معمولا بعد از ۳ الی ۵ سال بعد از کاشت ، وارد فاز میوه دهی می شوند و محصول تولید می کنند .

عمر درختان گیلاس چند سال است ؟

عمر مفید درختان گیلاس ، به شرایط محیط ، آب و هوا و … بستگی دارد .

اما معمولا درخت گیلاس در شرایط ایده آل می تواند بین ۲۵ الی ۳۰ سال عمر مفید داشته باشد .

فاصله مناسب کاشت بین درختان گیلاس 

اگر این درختان بر روی پایه بذری باشند ( یعنی از طریق پیوند تکثیر شده باشند اما پایه اصلی از طریق بذر به وجود آمده باشد ) به علت قوی بودن درخت باید فاصله ۶ الی ۷ متری از یکدیگر را در نظر داشت .

اما اگر به نوعی دیگر باشد می توانید آنها را با فاصله ۴ الی ۵ متری از یکدیگر کاشت کنید .

دانستنی های درخت گیلاس 

یعنی برخی از گونه ها برای میوه دهی و باردهی بهتر باید ارقام گرده زدا در کنار آنها کاشته شود . به این منظور از ارقام گرده دهنده به نسبت ۱ به ۹ و یا نصف به نصف استفاده می کنند .

توضیح ===> برای بار دهی بهتر می توان از یک درخت گرده دهنده مانند درخت آلبالو استفاده کرد . گرده این درختان می توانند در بار دهی به درختان گیلاس کمک کنند ، بنابراین ، برای احداث باغ درخت گیلاس به ازای هر ۹ درخت ، ۱ درخت آلبالو کاشته می شود . می توانید از گونه های مختلف درخت گیلاس نیز در کنار یکدیگر کاشت کنید .

  • برخی از گونه های درخت گیلاس ، خود سازگار و دگر ناسازگار می باشند .
  • درخت گیلاس ، در هر شرایطی قابل کاشت و نگهداری نیست .
  • در مکان های معتدل کوهستانی رشد می کند .
  • گیلاس ترش که همان آلبالو است ، نسبت به گیلاس شیرین کمتر دچار آفت می شود و علت آن هم مزه ترش مانند آن است .
  • گیلاس طبیعت سرد و تر دارد .

 

خواص گیلاس 

  • گیلاس سرشار از کربوهیدرات ، فیبر ، آهن ، کلسیم ، فسفر ، پتاسیم و مقدار کمی چربی است .
  • خون را تصویه و معده را تمیز می کند .
  • سرشار از ویتامین C و A می باشد .
  • برای چشم مفید است .
  • بدن را سم زدایی می کند .
  • ادرار آور بوده و تسکین دهنده اعصاب می باشد .
  • روند پیری را به تعویق می اندازد .
  • مصرف گیلاس به هضم غذا کمک می کند .
  • یک مسکن طبیعی است .
  • سطح هوشیاری را بالا می برد .
  • برای درمان یبوست و برونشیت کاربرد دارد .
  • ضد نقرس است .
  • مصرف گیلاس برای کبد و کلیه و صفرا مفید می باشد .
  • برای کسانی که افزایش وزن دارند ، می تواند مفید باشد .
  • پوست را درخشان و روشنتر می کند .
  • مصرف گیلاس به جلوگیری از گواتر کمک می کند .
  • برای جلوگیری از انواع سرطان کاربرد دارد .
  • گیلاس برای تنظیم سطح فشار خون و ضربان قلب مفید است .
  • برای جلوگیری از آلزایمر گیلاس بخورید .
  • کاهش دهنده درد بوده و برای تسکین درد میگرن موثر است .
  • به حفظ PH بدن کمک می کند .
  • برای درمان جوش و آکنه گیلاس مصرف کنید .

مضرات گیلاس 

  • مصرف بیش از اندازه نفخ را به دنبال دارد .
  • مصرف نارس این میوه ، در کودکان باعث دل درد و مشکل هضم خواهد شد .

برچسب ها

دانه برفی

باعث افتخار ماست که با ارائه اطلاعات به شما عزیزان ، در زیبایی منازل و محیط اطراف شما نقش داشته باشیم .

نوشته های مشابه

دیدگاه بگذارید

avatar
بستن